Сыліконавая канава

Дзеючыя асобы

Антон Сяргеевіч — акадэмік.

Сева — малады чалавек, гадоў пад сорак.

Іван Іванавіч — ідэалягічны работнік пры райвэртыкалі, кароценькі з пузанятам.

Цётка Гэля — у бруднай сукенцы і галёшах на босую нагу, вельмі спраўная.

Пакінуты гаспадарамі сялянскі падворак. З аднаго боку старая ўзьлезлая ў зямлю хата, з другога — зарослы лопухамі, напаўразбураны калодзеж.

I

Антон Сяргеевіч і Сева.

Спачатку стаяць каля калодзежу, па калена ў лопухах, потым патроху адыходзяць убок.

Сева. От, Антон Сяргеевіч, што вы галаву сабе дурыце, як прыедуць, то й так прыедуць, а як не, то і так не. Дый дзе там у Амэрыках яны такія лопухі бачылі?!

Антон Сяргеевіч. А што, Сева, маеш рацыю, я ж там быў, дык паверыш, дзе ні хадзіў, ні на адзін не натрапіў!

Сева. Ну, ня дзіва, што не натрапілі, бо не растуць там лопухі, ня могуць дыхаць іхнім гнілым паветрам! І вось жа, Антон Сяргеевіч, ім гэта ўсё ня трэба, усё роўна — вада там ці лопухі, яны ж, акрамя свае навукі, анічога ня бачаць. Пратрэ зранку вочы, кубак кавы перакуліць, акуляры на нос, кампутар да сеткі, і сядзіць так увесь дзень, што за вушы не адцягнеш, а вы самі казалі, тут хораша, дыхаецца лёгка, паветра.

Антон Сяргеевіч. Ну так, Сева, так, гэта вядома, але ўсё роўна, ім жа і спаць на нечым трэба, і вячэраць там калі-нікалі.

Сева. А я ўжо гаварыў — з генэралам. У яго нават у два ярусы ложкі ёсьць, жалезныя, казаў, колькі хочаце, столькі бярыце, і матрацаў, казаў, таксама адваліць з падушкамі. А вячэраць — так кухню зладкуем, цётку тут якую ноймем, нічога, дорага ня возьме, бульбы з буракамі хопіць, хай сячэ сабе ў кацёл.

Антон Сяргеевіч. А жонкі іхнія?

Сева. Ну, таксама была размова, уладкуем і іх, лямпу там дзе-небудзь да слупа засьвецім, і хай скачуць сабе, ногі выкручваюць, во — заадно і лопухі патопчуць; ну, калі-нікалі ў горад вывезем, панчох там адарваць ці што, як грошы на бэнзін знойдзем. Але… (панізіўшы голас і аглянуўшыся) я вам па сакрэце, генэрал падказаў, тая яшчэ галава, роту якую ці дзьве салдат сюды кінем. Яны ж, жонкі іхнія, курвы, якіх сьвет ня бачыў, во хай з салдатамі па кустах і качаюцца.

Антон Сяргеевіч. Што ты кажаш! (Сьмяецца.) Не, праўда?!

Сева. Так, я правяраў, меў зь сёй-той справу.

Антон Сяргеевіч. Што ж, разумна.

II

Тыя ж і Іван Іванавіч.

Іван Іванавіч (моцна засопшыся). Па-па-падлічыў… Да-да-дакладаць?

Антон Сяргеевіч. А, ты, ну давай, дакладай.

Іван Іванавіч. Ёсьць… За-зараз… Фу… Вось, на руцэ запісаў (глядзіць на руку). Так, дзе яно… ага… усяго з паўсотні.

Антон Сяргеевіч. З паўсотні?

Іван Іванавіч. Так точна, але гэта як не лічыць тых, што за возерам.

Антон Сяргеевіч. За возерам! І колькі за возерам?

Іван Іванавіч. З вуліцу якую, дакладна ня ведаю, не дабег, далёка, быў кінуўся па беразе — дзе там!

Сева. А ты б, Іван Іванавіч, напрасткі — уплаў.

Іван Іванавіч (уздыхнуўшы). Ня ўмею я, патану, але як трэба… трэба… Я… я…

Антон Сяргеевіч. Не, ня трэба. Так кажаш, з паўсотні?

Іван Іванавіч. Ну, гэта бяз тых, што за возерам, а каля лесу…

Сева. Яшчэ каля лесу?

Іван Іванавіч. …А каля лесу так хмызьняком парасьлі, што, далібог, не пралезьці!

Антон Сяргеевіч. Ну, усё роўна, з паўсотні дык з паўсотні.

Іван Іванавіч. Але ў некаторых яшчэ шавеляцца.

Антон Сяргеевіч. Хто шавеліцца?

Іван Іванавіч. Ну, гэта — дажываюць, але такія старыя, што далей няма куды, ледзь рыпяць, зараз зьедуць.

Антон Сяргеевіч (не разумеючы). Ледзь рыпяць і зараз, кажаш, зьедуць?.. Куды зьедуць? Калі?

Іван Іванавіч. Праз год там ці два, болей ім ня вытрымаць. Я ўзяў тут даведку, дык на тым тыдні аднаго ўжо зьвезьлі і яшчэ чакаюць, за сто год мае.

Антон Сяргеевіч. А, вось што! Гэта добра, што чакаюць. Сева, як ты мяркуеш, хопіць нам з паўсотні гэтай ці не?

Сева. А хто яго ведае, каб гэтых, каго чакаюць, падагнаць, дык, напэўна хапіла б!

Іван Іванавіч. Дык мы, як трэба, падгонім, чаго там чыкацца.

Сева. І як жа ты іх, Іван Іванавіч, падганяць зьбіраесься?

Іван Іванавіч. Ну, ня ведаю — правады з хат паабрываць ці выган абрэзаць, ёсьць рэзэрвы.

Антон Сяргеевіч. Не, нічога покуль не абрываць і ня рэзаць. А ты, Іван Іванавіч, вось што — давай, дуй да школы і зірні там шырыню на даўжыню, пад досьледную вытворчасьць заладкуем, і на пошту кінь вока, усё роўна яна тут не да патрэбы.

Іван Іванавіч. Ага, добра, але ў мяне мэтра няма.

Антон Сяргеевіч. А ты крокамі, нічога. Толькі вось што: ты за двае свае адзін чалавечы крок залічвай.

Сева. І запішы, ня ведаю там дзе.

Іван Іванавіч (цягне руку). Яшчэ месца засталося. Дазвольце ляцець?

Антон Сяргеевіч. Ляці, ляці.

Іван Іванавіч. Ёсьць! (Ляціць.)

III

Антон Сяргеевіч і Сева.

Антон Сяргеевіч. Вось так, Сева, такую справу пачынаем, што нават страх бярэ! Ну, а ты ня хочаш у навуку кінуцца, я б і сам, але стары ўжо, браце, а ў цябе ўсё наперадзе, глядзіш, і Нобэлеўскую адарвеш.

Сева (зьдзіўлена). Што вы, Антон Сяргеевіч, які зь мяне навуковец, хіба я гэтаму вучыўся!

Антон Сяргеевіч (усьміхаючыся). Ведаю, Сева, ведаю — як успомню, як ты на трэцім курсе адну траціну зь дзьвюма злажваў…

Сева. Бо не мая гэта справа — нешта там злажваць. Во, сюды іх уладкуем і няхай… а я ўжо прасачу, калі-некалі пад’еду, каб як мае быць злажылі.

Антон Сяргеевіч. Так, Сева, так. Папраўдзе кажучы, я таксама пасьля асьпірантуры ўсё больш на марксізм націскаў, але пачакай, вунь, паглядзі.

Сева (глядзіць убок). Што, завярнуць?

Антон Сяргеевіч. Ну, давай.

Сева (крычыць). Цётачка!.. Цётачка!.. Сюды… сюды варочайце!

IV

Тыя ж і цётка Гэля (зь вядром у руцэ).

Цётка Гэля. Чаго вам?

Сева. Спытаць тут у вас хочам.

Цётка Гэля (ставіць вядро на зямлю). Ну, спытайце.

Сева. А як вас?

Цётка Гэля. Гэля я!

Сева. Гэля? Не, цётка Гэля! Вельмі прыемна. А я Сева. Дык вось што за справа — мы тут навукоўцаў хочам у вашу вёску закватараваць, у хаты, што кінутыя, і каго-небудзь гатаваць ім вячэры шукаем. Так знойдзем ці не? Ну вядома, ня проста так, а за грошы.

Цётка Гэля. А, за грошы знойдзеце! У нас, у калгасе, грошай як з год дзесяць ніхто ня бачыў, а толькі пэнсіянэры, як я.

Сева. Што вы кажаце?!. Ну а вы, напрыклад, змаглі б?

Цётка Гэля. І я, сынок, чаму ж, за грошы, не? Вось зараз, толькі парасятам дам (ківае галавой некуды ўбок), яны ў мяне ў летніку стаяць, і калі ласка, вам што-небудзь намяшаю.

Сева. Не, дзякуй, нам ня трэба, мы ўжо перакусілі.

Цётка Гэля. А ну, шкада, а то б я зараз.

Сева. Не, не, ідзіце ўжо, гэта мы так, спыталі толькі, але як што, на вас будзем разьлічваць.

Цётка Гэля. Ага, ага, на мяне, сынок, на мяне. (Бярэ вядро і адыходзіць.)

V

Антон Сяргеевіч і Сева.

Сева. Во, спраўная старая, а я ж вам казаў!

VI

Тыя ж і Іван Іванавіч.

Іван Іванавіч. Па-па-памераў. Дакладаць?

Антон Сяргеевіч (выцягнуўшы руку, чытае). Сто дваццаць пяць на трыццаць шэсьць з паловай.

Антон Сяргеевіч. Ага, гэта школа.

Іван Іванавіч. Але на ёй даху няма!

Антон Сяргеевіч. Як няма? Куды ён дзеўся?! Мы ж праяжджалі — як быццам быў, га, Сева?

Сева. Быў!

Іван Іванавіч. Ня ведаю. І вокан таксама!

Антон Сяргеевіч. І вокны былі!

Іван Іванавіч. Ага, і падлогі зь дзьвярыма, ніводнай дошкі!

Антон Сяргеевіч. О, а пошта?

Іван Іванавіч (разьвёўшы ў бакі рукі). Зусім! Няма! Зьнікла!

Сева. А была, я ж шыльду на сьцяне бачыў!

Іван Іванавіч. Ні шыльды, ні сьценаў, нічога, адныя камяні!

VII

Тыя ж і цётка Гэля.

(з шыльдай «Почта», якую трымае абедзьвюма рукамі, выходзіць з аднаго боку і, не затрымліваючыся, ідзе на другі). Да Севы.

Цётка Гэля. Так ты, сынок, не забудзь, як што, на мяне, на мяне разьлічвай. (Зьнікае.)

Доўгая нямая паўза.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру