Уладзімір Бядуляў (у цэнтры) сярод механізатараў калгаса «Советская Белоруссия». Фота Эдуарда Кабяка.

…І прысніўся жудасны сон.

Быццам ідзе Аляксандр Рыгоравіч па бясконцым калідоры, а з-пад пахі ў яго выглядае нечая галава. Лыпае вачыма, шморгае носам… Я ціснуся да сцяны, а галава раптам прамаўляе: «Ды не палохайся, усё па справе. Ну, адкруціў мяне… Але, павер, моцна перажывае… Мо зноў прыкруціць. Галоўнае, каб было да чаго… Тулава, вось што галоўнае…» — «Ты хто?» — пытаюся. — «Хто-хто… Наменклатура я! Няўжо не пазнаеш?» — «Паспрабуй пазнай, калі ў цябе няма твару» — «Як гэта няма?! Вось нос, вось вочы…» — «Так, вочы ёсць, нос ёсць, а твару няма… А па якой, дарэчы, справе адкручана?» — «О, гэта найвялікшая справа. Мадэрнізацыяй называецца…»

…Не, лепш не глядзець на ноч тэлевізар і не гойсаць па інтэрнэце ў пошуках добрых навін. Усе добрыя навіны ў мінулым. Вось, да прыкладу, тая ж мадэрнізацыя. Памятаеце, калі звалілася на краіну гэта добрая навіна? Правільна, тры гады таму, напярэдадні апошніх прэзідэнцкіх выбараў, на Усебеларускім народным сходзе.

Я добра памятаю той усепсеўданародны сход. Такога трыумфу калгаснай дэмакратыі я не назіраў ажно ад 1971 года, калі пашанцавала пабываць на справаздачна-выбарчым сходзе ў калгасе «Советская Белоруссия», дзе старшынёй працаваў Уладзімір Лявонцьевіч Бядуля. Калі нехта з прэзідыума спытаў, а дакладней, прамямліў пытанне, каму быць наступным старшынёй знакамітага на ўвесь СССР калгаса, па агромністай зале Палаца культуры пракаціўся незадаволены гул, а нейкая бабуля, што сядзела наперадзе, неўразумела заенчыла: «Божанькі ж мае… Каму, каму… Вядома ж, Лявонцьевічу!»

…«Ён шчэ жывы?» — пацікавіўся Аляксандр Рыгоравіч у народных выбр.., прабачце, выгнаннікаў з рабочых месцаў ажно на тры дні…

Лукашэнка ўзгадаў Бядулю ў тым моманце сваёй палымянай імправізацыі, калі зноў спяваў асанну калгасам. Бядуля, маўляў, крыкам крычаў, каб не рушылі калгасы…

Магчыма. Нават напэўна крычаў. Але я не чуў, каб ён крыкам крычаў, калі Лукашэнка кінуў за краты іншага калгаснага генія — Васіля Старавойтава… Не чуў я крыку і тады, калі яго самога, яшчэ дзейснага, жывога, Лукашэнка па ўсіх правілах калгаснай дэмакратыі адпраўляў на пенсійную мярцвячыну.

І вось вынік: прэзідэнт краіны не ведае, ці жывы яе герой. Нават двойчы Герой, з бюстам на замардаванай радзіме.

Не, я не агаварыўся. Агаварыўся Аляксандр Рыгоравіч: «Мы ніколі ні ад каго не зносім, […] пакуль я прэзідэнт, […] каб нам білі ў морду… Я буду змагацца за сваю краіну…»

Што ж гэта за радзіма такая, такая краіна, у якой замест твару «морда»?! Чую: не чапляйся да словаў. Адказваю: я «чапляюся» да фактаў. Да вядомых усім і кожнаму фактаў, якіх амаль за дваццаць гадоў «калгаснай дэмакратыі» не злічыць: ад збіцця дэпутатаў Вярхоўнага Савета да знікнення з жыцця вядомых палітыкаў; ад «вашывых блох» да «адмарозкаў»; ад Плошчы да «кайданкоў» і «адкручвання галоў» клеўрэтам…

Я ўважліва ўглядаўся ў твары людзей, што сабраліся тры гады таму ў Палацы Рэспублікі, услухоўваўся ў іхнія прамовы, у каторых, быццам заклінанне, паўтаралася, як некалі «камунізм», слова «мадэрнізацыя». Слова добрае. Але вось пытанне: ці магчыма мадэрнізацыя краіны ва ўмовах яе марданізацыі?

То бок рэжыму нікім і нічым, нават прыстойнасцямі, неабмежаванай улады аднаго чалавека.

То бок далейшага і канчатковага абязлічвання краіны.

Твар любой краіны вызначаецца разнастайнасцю твараў. Але як аднолькавыя былі твары ўдзельнікаў таго, нібыта усенароднага, сходу, як аднолькавыя былі іх прамовы, як аднолькавае было іх маўчанне. І нават аднолькавыя вялыя апладысменты. Хаця, не сумняюся, былі сярод іх разумнікі, выдатныя адмыслоўцы і цудоўныя працаўнікі. Хаця, не сумняюся, у душах калі не кожнага з іх, то ў шмат каго, прытаіўся прыгнечаны страхам згубіць працу ці нажытае пратэст. Хай нават толькі супраць прэзідэнцкіх «агаворак».

…А Бядуля, дзякуй Богу, жывы.

«За справаздачны перыяд, — пачаў ён тады, у 71-м, у разгар брэжнеўскага постсталінізму, сваю справаздачу, — сканалі…» Далей ішоў журботны спіс спачыўшых калгаснікаў, а напрыканцы «…Першы сакратар ЦК КПСС, старшыня Савета Міністраў СССР Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў. Прашу ўшанаваць іх памяць уставаннем…» Трэба было чуць, як загрукацела сядзеннямі зала, і бачыць, як у паўпрысяданні, быццам пераадольваючы незямную гравітацыю, прыўзнімаліся са сваіх месцаў партыйныя, ад калгаснага да рэспубліканскага, сакратары…

Бядуля не любіў хрушчоўскія эксперыменты, але быў занадта справядлівы, незалежны і нават авантурна па тым часе смелы, каб прабачыць партыйным бонзам хамства ў адносінах да звергнутага ў забыццё былога галавы дзяржавы.

Датычна ж да ягонай, таго Бядулі, галавы, то пад паху яна не сунулася і адкруціць ці прыкруціць яе было наўпрост немагчыма. Бо, каб тое было магчыма, трэба быць «вінцікам». А ён ім не быў.

Ён быў «лятаючы мужык», той Бядуля.

Хоць круць-верць, хоць верць-круць.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Хочаш падзяліцца важнай інфармацыяй ананімна і канфідэнцыйна?

0
Каментатар / Адказаць
04.03.1984 / 02:15
Йдзе па лу...мадэрнізацыя : Для усіх - марданізацыя ! У "вярхах" - халуізацыя; Ад Еўропы - ізаляцыя !
0
Каментатар / Адказаць
07.01.2021 / 08:42
Камэртон гэтага тыдня гучыць, як заклік ! Вас не пачуюць, спадар Ваганаў. Іх там ужо столькі разоў празь сіта прагналі, што ўсе, хто "лятаючы", апынуліся не пры справах, без патрэбы. Астатнія могуць паскуголіць, паскардзіцца на лёс, толькі ціхенька, паміж сабою, аднак з агульнай шыхты не высунуцца. Марны заклік.
0
Каментатар / Адказаць
13.09.2015 / 03:22
Я па мне дык наш Шыр мардарызавалі
Паказаць усе каментары/ 10 /
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзеру