Znajści
Ałharytmičny łacinski varyjant
04.12.2015 / 12:355RusŁacBieł

Andrej Chadanovič: «Ja śviadoma pierakładaju čužoje, robiačy heta svaim»

Staršynia Biełaruskaha PEN-centru Andrej Chadanovič atrymaje premiju Polskaha PEN-klubu za pierakłady polskaj paezii.

7 cniežnia ŭ Varšavie, u Karaleŭskim zamku adbuducca ŭračystaści z nahody 90-hodździa Polskaha PEN-klubu. Na hetaj imprezie budzie i ŭznaharodžańnie premijami Polskaha PEN-klubu zamiežnych pierakładčykaŭ za pierakłady polskaj litaratury.

Sioleta premijami Polskaha PEN-klubu buduć uznaharodžanyja try zamiežnyja pierakładčyki — biełarus Andrej Chadanovič, niemka Renate Šmidhal i ŭkrainiec Andrej Paŭłyšyn. I niamieckija, i ŭkrainskija pierakładčyki raniej atrymlivali takija premii (da prykładu, Polski PEN-klub uznaharodžvaŭ takoj premijaj ukrainskaha litaratara i pierakładčyka Maksima Rylskaha za pierakład «Pana Tadevuša» Adama Mickieviča na ŭkrainskuju movu). A voś biełarus premiju Polskaha PEN-klubu atrymaje ŭpieršyniu.

Staršynia Biełaruskaha PEN-centru, vykładčyk, litaratar, śpiavak Andrej Chadanovič pierakładaje z francuskaj, anhielskaj, rasiejskaj, ukrainskaj. Šmat pierakładaje i z polskaj movy — ad Adama Mickieviča da maładych paetaŭ:

«Čamu ŭvohule palaki? Zdavałasia b, kultura nijakaja nie ekzatyčnaja, vielmi blizkaja nam, i šmat intelihientnych ludziej viedajuć polskuju movu i ŭmiejuć čytać pa-polsku. Ale pry ŭsim pry tym, pry takoj blizkaści my vielmi mała viedajem adzin pra adnaho. A polskaja litaratura ŭ XX i na pačatku XXI stahodździa — adna z najcikaviejšych u Eŭropie. Niezdarma ž u Polščy ažno čatyry nobeleŭskija laŭreaty (Hienryk Siankievič, Uładzisłaŭ Rejmant, Česłaŭ Miłaš i Visłava Šymborska) — a mahło być i bolš», — tłumačyć svoj intares Andrej Chadanovič.

U adroźnieńnie ad svaich kalehaŭ, jakija zbolšaha pierakładajuć klasyčnuju polskuju litaraturu albo vybirajuć tyja polskamoŭnyja tvory, jakija niejkim bokam majuć dačynieńnie da Biełarusi, Chadanoviča palaki cikaviać jak palaki, jak susiedzi:

«Ja śviadoma pierakładaju čužoje, robiačy heta svaim. Na 99% toje, što ja pierakładaŭ, — heta litaratura XX i XXI stahodździaŭ. Heta paezija nobeleŭskich laŭreataŭ Česłava Miłaša i Visłavy Šymborskaj. Heta paezija aŭtara, jaki vypadkova nie atrymaŭ Nobela, bo rola jaho vielmi važnaja była ŭ śviecie — heta Źbihnieŭ Hierbert. Heta paezija virtuoznaha, vielmi składanaha dla pierakładu — ale razam z tym heta prynosić i asałodu admysłovuju — pošuk i sproby pierastvaryć — bliskučaha, čaroŭnaha, muzyčnaha Kanstanty Ildefansa Hałčynskaha. Možna skazać, heta hałoŭnaja maja paetyčnaja luboŭ, heta pieršy paet, jakoha ja pierakładaŭ z kalehami i vydavaŭ asobnaj knižkaj. I heta paet, nad pierakładami jakoha ja ciapier pracuju.

Akramia halerei viečna žyvych aŭtaraŭ, užo klasykaŭ XX stahodździa, dla mianie vielmi istotna, kab vychodzili knižki žyvych aŭtarytetnych polskich paetaŭ, jakim jość što skazać nam, jakich možna zaprasić na paetyčny festyval, na prezentacyju. Ja rady, što vydaviectva «łohvinaŬ» padtrymlivaje mianie i vydaje knižnuju seryju sučasnaj polskaj paezii. Niekalki hadoŭ tamu źjaviłasia kniha Ryšarda Krynickaha, litaralna miesiac tamu vyjšła kniha Evy Lipskaj, i ŭžo na padychodzie kniha Bohdana Zadury — sučasnaha iraničnaha paeta — z pravakacyjnaj nazvaj «Truny ź IKIEA». Spadziajusia, razam z knižkaj na festyvali imia Michasia Stralcova źjavicca i aŭtar».

Andreja Chadanoviča zacikaviła i polskaja śpiavanaja paezija. Niekalki hadoŭ jon pracavaŭ jak pierakładčyk z tekstami Jaceka Kačmarskaha, jakoha nia tolki pierakłaŭ, ale i pasprabavaŭ pieraśpiavać. I źjaviŭsia dysk «Mury» — Andrej Chadanovič śpiavaje Jaceka Kačmarskaha.

Letaś u kastryčniku, kali Alaksandar Łukašenka sustrakaŭsia ź biełaruskim litaratarami, u tym liku i ź niezaležnymi, Andrej Chadanovič kazaŭ pra nabalełaje — pra pierakładčyckuju pracu. Kazaŭ, što pa-dobramu zajzdrościć krainam-susiedkam, dzie jość papiarovyja časopisy, pryśviečanyja zamiežnaj litaratury, i pacikaviŭsia, ci nie naśpieŭ čas arhanizavać štości padobnaje ŭ Biełarusi. I navat padaravaŭ Łukašenku dva ekzemplary knižnaj pradukcyi vydaviectva Ihara Łohvinava — knihi nobeleŭskich laŭreataŭ Česłava Miłaša i Visłavy Šymborskaj u pierakładzie na biełaruskuju.

Što da škoły pierakładčykaŭ, staŭleńnia dziaržavy da prablemy, Andrej Chadanovič zaŭvažaje:

«Siońnia ŭ Biełarusi paŭstaje škoła cikavych, hodnych pierakładčykaŭ, ludziej, jakija viedajuć šmat zamiežnych movaŭ, pierakładajuć z aryhinałaŭ, nia tolki staranna, dakładna pieradajuć vykazvańni zamiežnaha piśmieńnika, ale i robiać z hetaha dobruju biełaruskuju litaraturu, tvory, jakija z asałodaj, cikavaściu, pryjemnaściu čytajucca pa-biełarusku. Razam z tym, z takoj prafesijanalizacyjaj biełaruskaha pierakładu adbyŭsia poŭny zaniapad što da padtrymki. Bolšaść takich tvoraŭ paŭstaje albo na hołym entuzijaźmie, albo ź minimalnaj padtrymkaj. Biezumoŭna, pierakład instrukcyi da pyłasmoka albo praca ŭ kabincy pierakładčykam-interpretataram lepš kormić pierakładčyka, čym składanaje, samaaddanaje niaŭdziačnaje pierakładańnie dobraj litaratury».

U biełaruskich pierakładčykaŭ dahetul niama drukavanaha časopisa. Šeść hadoŭ tamu źjaviŭsia «Prajdziśviet» — internet-vydańnie.

Va ŭsim śviecie bolšaść dziaržavaŭ aktyŭna padtrymlivajuć pierakładčykaŭ, razumiejuć, što pierakładčykaŭ treba zaachvočvać, kaža staršynia biełaruskaha PEN-centru Andrej Chadanovič:

«Instytut Hiote ŭ Niamieččynie, Polski instytut, Instytut knihi ŭ Krakavie, inšyja fundacyi razvažajuć tak: kab kultura była zaŭvažnaja ŭ śviecie, treba padtrymlivać ahientaŭ hetaj kultury. Zdajecca mnie, tolki ŭ nas nia robicca amal ničoha. Pryčym heta dva baki adnaho pracesu — dziela taho, kab biełaruskaja litaratura była zaŭvažnaja ŭ śviecie, i dziela taho, kab usiaśvietnyja šedeŭry źjaŭlalisia pa-biełarusku. Na siońnia rola biełaruskaha pierakładčyka, jahonaja dziejnaść adbyvajecca nasupierak abjektyŭnym abstavinam. Chtości pierakładaje ź idejnych pryčynaŭ, chtości pierakładaje, kab «pakazać zuby», majučy ambicyi, davieści ŭsim, i ŭ pieršuju čarhu samomu sabie, što možaš. Chtości — i takija ludzi mnie asabliva sympatyčnyja — pierakładaje, tamu što nia moža nie pierakładać, bo vielmi lubić hetuju pracu».

Radyjo Svaboda

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj
ananimna i kanfidencyjna?

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна
Kab pakinuć kamientar, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
Kab skarystacca kalendarom, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
PNSRČCPTSBND
123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031