Znajści
Ałharytmičny łacinski varyjant
11.09.2022 / 10:292RusŁacBieł

Jak pravilna zachoŭvać bulbu zimoj i jakija sarty vybrać?

Pra novyja sarty bulby (u tym liku dyjetyčnyja) i praviły zachoŭvańnia jaje ŭzimku raskazali ŭ Navukova-praktyčnym centry NAN Biełarusi pa bulbavodstvie i płodaaharodnictvie, piša hazieta «Źviazda».

Fota: pixabay.com

Z prychodam vosieni sielekcyjaniery taksama kapajuć bulbu — ale, u adroźnieńnie ad dačnikaŭ, nie na draniki i piure, a z navukovymi metami.

— Siońnia na zaklučnym etapie vyprabavańniaŭ u mianie — 44 hibrydy bulby, — raspaviadaje hałoŭny navukovy supracoŭnik adździeła sielekcyi bulby NPC NAN Biełarusi pa bulbavodstvie, doktar sielskahaspadarčych navuk Hieorhij Piskun. — Atrymanym kłubniam budzie dadzienaja poŭnaja acenka pa 58 prykmietach. I značnuju častku hibrydaŭ niepaźbiežna adbrakujem.

Praces vyprabavańnia hibryda — ad skryžoŭvańnia da pieradačy ŭ Dziaržkamisiju — zajmaje 9 hadoŭ. I kali na pačatkovym etapie vysadžvajecca kala 100 tysiač uzoraŭ, to ŭ kancy sielekcyjnaha pracesu tolki niekalki z hetaj kolkaści zmohuć pretendavać na prava nazyvacca novym sortam. Dalej — try hady acenki vyniku namahańniaŭ sielekcyjanieraŭ Dziaržaŭnaj inśpiekcyjaj pa vypraboŭvańni i achovie sartoŭ raślin. I tolki potym (kali rašeńnie Dziaržkamisii budzie stanoŭčym) sort trapić u Dziaržaŭny rejestr — adziny bank danych ab sartach sielskahaspadarčych raślin, jakija prajšli ŭsie vyprabavańni i dapuščanyja dla vytvorčaści, realizacyi i vykarystańnia ich nasieńnia na terytoryi Respubliki Biełaruś. Tak vyhladaje sielekcyjny praces.

Čaho choča spažyviec

Napramkaŭ, pa jakich viadziecca siońnia sielekcyja bulby ŭ Biełarusi, niekalki. U hetych ža napramkach viadziecca sučasnaja sielekcyja bulby i ŭ inšych krainach.

— Adzin ź ich — stvareńnie novych sartoŭ dla vytvorčaści kruchmału, — adznačaje Hieorhij Ivanavič. — Vidavočna, tut asnoŭnyja prykmiety, pa jakich viadziecca sielekcyja, — utrymańnie kruchmału ŭ kłubniach i ŭradžajnaść. A forma kłubniaŭ i ich pamier nie nastolki važnyja.

Druhi napramak sielekcyi — stvareńnie sartoŭ dla pierapracoŭki na bulbapradukty, tłumačyć surazmoŭnik. Jon kaža, što ŭ ZŠA, naprykład, na čypsy, bulbu fry, ačyščanuju bulbu ŭ vakuumnaj upakoŭcy (paŭfabrykat) adpraŭlajecca bolš za 60 % usiaho ŭradžaju bulby. U nas hetaja dola značna mienšaja, ale i ŭ Biełarusi patreba ŭ takich praduktach vysokaja.

— I tut dla kožnaha praduktu — svaje patrabavańni da sartoŭ bulby, — tłumačyć śpiecyjalist. — Naprykład, dla čypsaŭ pamier kłubnia pavinien być nie bolšy za 6 sm u dyjamietry. Kłubni pavinny być kruhłymi — tak čypsy atrymajucca zvykłaj i zručnaj dla spažyŭca formy. Dla vytvorčaści bulby fry patrebnyja doŭhija kłubni adnolkavaha pamieru — kala 9 sm u daŭžyniu.

Ale dla ŭsich sartoŭ, jakija vykarystoŭvajucca pramysłovaściu ŭ vytvorčaści bulbapraduktaŭ, asnoŭnaje patrabavańnie — nizkaje ŭtrymańnie redukavalnych cukraŭ: nie bolš za 0,2 %. U advarotnym vypadku, kaža śpiecyjalist, bulbapradukty nabuduć niepryhožy ciomny koler i buduć padharać.

Fota: pixabay.com

Treci napramak sielekcyi — vykarystańnie bulby niepasredna ŭ kulinarnych metach. Tut zapatrabavanyja, z adnaho boku, rannija sarty (tyja, jakija «z hradki — na stoł, varyć u łupinie i pasypać kropčykam»), i z druhoha — sarty dla praciahłaha zachoŭvańnia. U asnoŭnym siaredniaśpiełyja i siaredniapoźnija sarty: rannija pry doŭhim zachoŭvańni hublajuć smakavyja jakaści, poźnija — nie vyśpiavajuć (im nie chapaje ŭ nas ciapła na ŭvieś pieryjad viehietacyi).

I, narešcie, jašče adzin sučasny napramak sielekcyi bulby — sarty dla zdarovaha charčavańnia.

— Heta ŭ pieršuju čarhu pavyšanaje ŭtrymańnie bijałahična kaštoŭnych rečyvaŭ: białku, vitaminu S i antyaksidantaŭ, — adznačaje surazmoŭnik haziety.

Praŭda, «danieści da rota» vitamin S, jaki źmiaščajecca ŭ bulbie, dosyć składana, bo kala pałovy jaho pry termičnaj apracoŭcy stračvajecca.

— Aptymalny sposab zachavać vitamin S u bulbie — varyć jaje «ŭ mundzirach» abo zapiakać u łupinie, — raić Hieorhij.

A voś antyaksidanty ŭ značnaj kolkaści (ad 60 da 90 %) bulba zachoŭvaje i paśla vareńnia abo smažańnia. Antyaksidantami nadzvyčaj bahatyja sarty ź fijaletavaj i čyrvonaj miakaćciu. Sort ź fijaletavaj miakaćciu «Sapfir» siońnia znachodzicca na dziaržaŭnym sortavyprabavańni. Stvorany i hibryd ź jarka-čyrvonaj miakaćciu — jaho płanujuć pieradać u Dziaržkamisiju ŭ chutkim časie.

Što tyčycca ŭtrymańnia kruchmału, zhodna z sučasnymi normami, dla stałovych sartoŭ aptymalnyja 15 %, a ŭ sartach dla dyjetyčnaha charčavańnia hetaha rečyva dapuščalna moža być nie bolš za 10 %.

Nieŭzabavie aharodniki zmohuć acanić niekalki novych sartoŭ ajčynnaj sielekcyi, raspaviali ŭ NPC bulbavodstva.

— Zaviaršajecca vyprabavańnie sortu «Vodar» — rašeńnie pa im Dziaržaŭnaja kamisija budzie prymać užo sioleta. Druhi hod vypraboŭvajucca sarty «Dziasiatka», «Bajarski» i fijaletavy sort «Sapfir» (jaho asabliva čakajuć dačniki). Sioleta pieradadzienyja na sortavyprabavańnie i dva rannija sarty — «Krasavik» z ružovymi kłubniami i sort ź biełaj miakaćciu «Umka».

Kapajem i zachoŭvajem «pa navucy»

U pryhatavańni prostych i zvykłych straŭ z bulby, na samaj spravie, šmat, zdavałasia b, niaznačnych, ale vielmi važnych niuansaŭ. I pierš za ŭsio, rolu adyhryvaje pravilny vybar sortu bulby dla kožnaj stravy. Na supy i sałaty z užo rajaniravanych sartoŭ vydatna padydzie toj ža «Skarb» i novy rańni sort «Pieršaćviet», kaža Hieorhij Ivanavič. A «Viektar» i «Harantyja» idealnyja, kab ich smažyć.

— Dla zimovaha zachoŭvańnia aptymalnyja siaredniaśpiełyja i siaredniapoźnija sarty — naprykład, tyja ž «Viektar», «Rahnieda». Praŭda, važna razumieć, što mienavita hetyja sarty zusim nie padychodziać dla zachoŭvańnia pry pavyšanaj tempieratury. Im treba zabiaśpiečyć tempieraturny režym u 2-3 hradusy, i nie vyšej. Inakš jany prarastajuć, i ŭ hetym ich niedachop.

Z novych sartoŭ dobraj ložkaściu i smakavymi jakaściami charaktaryzujucca rańni sort «Pieršaćviet», siaredniaśpiełyja «Lel» i «Harantyja», siaredniapoźni «Rubin».

Lepš zachoŭvajecca pravilna vykapanaja bulba, adznačaje surazmoŭnik. Bulboŭnik varta skasić u momant naturalnaha zaviadańnia, i tydni dva paśla hetaha pačakać, kab u bulby ŭ ziamli adužeła łupina. Vykapaŭšy, bulbu nie varta adpraŭlać na zachoŭvańnie adrazu — pravilna budzie źmiaścić jaje ŭ zaciemnienaje miesca tydni na dva (tempieratura — kala 15 hradusaŭ). Za hety čas vyjaviacca chvaroby kłubniaŭ, i padhniłyja adzinki možna budzie vydalić. Pierabraŭšy, bulbu zakładvajuć u sklep na zachoŭvańnie.

Haradžaninu razumna trymać zapas bulby na zimu, naprykład, u haražy, kali jon u vas jość i ŭ im jość sklep. A voś u kvatery zachoŭvać bulbu praktyčna nierealna, kaža śpiecyjalist. Ni na bałkonie, ni na leśvičnaj kletcy, ni tym bolš na kuchni nie atrymajecca zabiaśpiečyć patrebny tempieraturny režym.

Nashaniva.com

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj
ananimna i kanfidencyjna?

Клас
26
Панылы сорам
5
Ха-ха
2
Ого
8
Сумна
10
Абуральна
14
0
Jak tak?/adkazać/
11.09.2022
jakija sarty vybrać? Sarty??? Moža hatunki?
0
ech/adkazać/
11.09.2022
Hatunki, hatunki!!!!
Kab pakinuć kamientar, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
Kab skarystacca kalendarom, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
sakavikkrasavikmaj
PNSRČCPTSBND
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930