Znajści
Ałharytmičny łacinski varyjant
12.11.2023 / 19:411RusŁacBieł

U Miry prezientavali faksimilnaje vydańnie Žuchavickaha jevanhiella 

Pomnik starabiełaruskaha knihapisańnia XVI stahodździa, jaki byŭ pierlinaj pieršaha biełaruskaha muzieja ŭ Vilni, paśla vajny pakinuty savieckaj kamisijaj Litvie i amal nie daśledavaŭsia. Vypravić hetuju situacyju musić pieravydańnie z zachavańniem asablivaściaŭ aryhinała.

Faksimilnaje vydańnie Žuchavickaha jevanhiella. Fota: Hazieta «Połymia»

Aficyjnaja prezientacyja faksimilnaha vydańnia Žuchavickaha Jevanhiella XVI stahodździa adbyłasia ŭčora, 11 listapada, u partretnaj zale Mirskaha zamku.

Z pryvitalnym słovam vystupili dyrektar muzieja Alaksandr Łojka, sakratar Navahrudskaha jeparchijalnaha ŭpraŭleńnia, protaijerej Dzimitryj Siomucha, biełaruskija śpiecyjalisty ŭ halinie vyvučeńnia rukapisnych pomnikaŭ Iryna Budźko i Alena Pikulik, a taksama dyrektarka Karelickaha rajonnaha muzieja Łarysa Kuźmič.

Faksimilnaje vydańnie Jevanhiella naličvaje 740 arkušaŭ, ale vydadziena tyražom usiaho 99 ekzemplaraŭ. Pieršy ekzemplar vydańnia byŭ pieradadzieny ŭ carkvu Rastva Iaana Pradciečy ŭ Małych Žuchavičach u vieraśni 2023 hoda.

Sapraŭdnaje miesca stvareńnia Jevanhiella dahetul nieviadomaje, ale miarkujecca, što jano było stvorana dla carkvy ŭ siale Małyja Žuchavičy, viadomym z XVI stahodździa. Papiarednie 40-mi hadami taho ž stahodździa datujuć i stvareńnie Jevanhiella.

Prezientacyja faksimilnaha vydańnia Žuchavickaha Jevanhiella. Fota: Zamkavy kompleks «Mir»

Pavodle zapisu, jaki zachavaŭsia na adnym z arkušaŭ rukapisu, u kastryčniku 1733 hoda Jevanhielle znachodziłasia ŭ miascovaj carkvie. U pratakole hienieralnaj vizitacyi Cyrynskaha i Navahradskaha dekanataŭ 1798 hoda siarod majomaści carkvy śviatoha Iaana Chryściciela byli dva Jevanhielli — «Ruska i Polska». Pad «Ruskim Jevanhiellem», vidavočna, mieŭsia na ŭvazie nazvany pomnik. 

Rukapis składajecca z 347 arkušaŭ, napisanych mastackich paŭustavam ciomna-karyčnievaj i čyrvonaj farbami. 

Jevanhielle maje nie tolki histaryčnuju, ale i estetyčnuju kaštoŭnaść, ale jaho daśledavańnie ŭskładniaje drennaja zachavanaść. 

Žuchavickaje Jevanhielle. Minijaciura ź jevanhielistam Maćviejem

Razvarot ź minijaciuraj ź jevanhielistam Maćviejem u faksimilnym vydańni. Fota: BiełTA

Kniha ŭpryhožanaja čatyrma minijaciurami z vyjavami jevanhielistaŭ Maćvieja, Marka, Łuki i Jana, vykananymi na srebnym fonie vochrysta-załacistymi farbami, čatyrma zastaŭkami i čatyrma pa-mastacku azdoblenymi vialikimi litarami-inicyjałami. 

Dźvie zastaŭki vykananyja ŭ «bałkanskim styli» z elemientami «placionki», a inšyja, vidać, u narodnaj tradycyi z krychu sproščanaj interpretacyjaj raślinnych matyvaŭ.

Žuchavickaje Jevanhielle. Minijaciura ź jevanhielistam Łukoj

Vyrašeńnie minijaciur ź jevanhiella śviedčyć ab ich blizkaści da takich rukapisnych pomnikaŭ, źviazanych ź biełaruskimi terytoryjami, jak Aršanskaje (CHIII stahodzdie) i asabliva Šarašoŭskaje (XVI stahodździe) jevanhielli. Rukapis taksama maje ahulnyja stylistyčnyja rysy z rukapisnymi pomnikami z ukrainskich ziemlaŭ.

Tekst kožnaha ź jevanhiellaŭ adkryvaje pa-mastacku azdobleny knižny razvarot, svojeasablivy «partał», uračysty ŭvachod u knihu, na levym baku jakoha padadziena vyjava adpaviednaha jevanhielista, na pravym — zastaŭka ŭ spałučeńni z tekstam.

Žuchavickaje Jevanhielle. Minijaciura ź jevanhielistam Janam 

U jakim mienavita hodzie Žuchavickaje Jevanhielle apynułasia ŭ Vilni, nieviadoma, ale ŭ 1920-1940-ja hady jano zachoŭvałasia ŭ Biełaruskim muziei imia Ivana Łuckieviča, dzie było pamyłkova datavana XIV stahodździem. 

Hetaja pamyłka dała padstavu niekatorym daśledčykam ličyć, što isnavali dva Jevanhielli, jakija pachodzili z Žuchavičaŭ — Žuchavickaje ilustravanaje Jevanhielle XIV stahodździa i Małažuchavickaje Jevanhielle XVI stahodździa.

Rukapisam Małažuchavickaha Jevanhiella zachaplaŭsia Maksim Bahdanovič. Paśla znajomstva ź biełaruskimi staražytnaściami ŭ Vilni paet u 1912 hodzie stvaryŭ cykł vieršaŭ «Staraja Biełaruś», u jaki ŭvajšli vieršy «Letapisiec», «Pierapisčyk», «Słuckija tkačychi» i «Kniha».

U 1944 hodzie biełaruski muziej u Vilni byŭ likvidavany. Kalekcyi byli padzielenyja supolnaj kamisijaj pamiž LitSSR i BSSR. Z boku BSSR u kamisii byli asoby, nie źviazanyja ź Biełaruśsiu, jakija adbirali tolki ekspanaty na biełaruskaj movie, a ŭsio źviazanaje z VKŁ, najbolš važnyja ekspanaty, zastalisia LitSSR abo byli vyviezienyja ŭ Maskvu.

Žuchavickaje Jevanhielle. Minijaciura ź jevanhielistam Markam

Taki ž los napatkaŭ i Žuchavickaje Jevanhielle, jakoje nie viarnułasia ŭ Biełaruś, a zastałosia ŭ Litvie, dzie nie paźniej za 1947 hod trapiła ŭ zbory Biblijateki imia Urubleŭskich Litoŭskaj akademii navuk.

Praz takuju adarvanaść ad biełaruskaj navuki pomnik knihapisańnia amal nie daśledavaŭsia.

Pa-za ŭvahaj śpiecyjalistaŭ doŭhi čas zastavalisia jak paleahrafičnyja, histaryčnyja, linhvistyčnyja, tak i mastackija asablivaści hetaha rukapisnaha pomnika.

U ramkach pracy kamisii pa vyjaŭleńni, viartańni, sumiesnym vykarystańni i ŭviadzieńni ŭ navukovy i kulturny abarot kulturnych kaštoŭnaściaŭ muziejem «Zamkavy kompleks «Mir» u 2019 hodzie byŭ inicyjavany prajekt «Daśledavańnie i faksimilnaje vydańnie pomnika biełaruskaha piśmienstva Žuchavickaha Jevanhiella XVI stahodździa», vyniki jakoha biełarusy pabačyli tolki ciapier.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Čytajcie taksama:

Na biełaruskim Padlaššy ŭ Polščy vyjaŭleny ŭnikalny ikanastas

U Žyrovickim manastyry adrestaŭrujuć ikanastas, ź jakoha raniej vykinuli biełaruskija abrazy

Bieraściejskuju Bibliju i inšyja biełaruskija kaštoŭnaści raspradaje były ministr?

F. Raŭbič

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj
ananimna i kanfidencyjna?

Клас
10
Панылы сорам
1
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
2
2
Rt/adkazać/
12.11.2023
Klatyja litvinisty znoŭ dabirajuć spadčynu VKŁ u litoŭcaŭ! 
Kab pakinuć kamientar, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
Kab skarystacca kalendarom, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
sakavikkrasavikmaj
PNSRČCPTSBND
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930