Znajści
Ałharytmičny łacinski varyjant
03.03.2024 / 13:4812RusŁacBieł

Chto zabiŭ Franciška Alachnoviča?

3 sakavika 1944 hodu, 80 hadoŭ tamu, u Vilni va ŭłasnaj kvatery na vulicy Jasinskaha byŭ zabity biełaruski dramaturh, piśmieńnik, artyst, teatralny režysior, teatraznaŭca, redaktar i vydaviec, hramadski dziejač Francišak Alachnovič. Chto ŭčyniŭ złačynstva i chto jaho zamoviŭ? Piša Siarhiej Dubaviec na «Svabodzie».

 Pachavańnie Franciška Alachnoviča. Vilnia, 1944

Postać pieršaje vieličyni

Francišak Alachnovič pražyŭ virlivaje žyćcio, poŭnaje padziejaŭ, emocyjaŭ i absalutnych tvorčych uźlotaŭ, pazačasavaha plonu… I byŭ zabyty. Aŭtar dvuch dziasiatkaŭ pjes, hruntoŭnaha daśledavańnia «Biełaruski teatar» i taho samaha eŭrapiejskaha bestseleru «Ŭ kapciuroch HPU», pra ŭłasny dośvied siadzielca stalinskich Sałaŭkoŭ, jakija jašče nichto nie nazyvaŭ HUŁAHam… Byŭ zabyty, a dakładniej, paśla vajny byŭ nahłucha zabaronieny, zasakrečany, schavany ŭ tajemnyja archivy, jak tady dumali, nazaŭsiody. Ale ŭsie padobnyja zabarony nasamreč časovyja, i Alachnoviča znoŭ pačali drukavać u 1990-ja.

Francišak Alachnovič

Uražvaje enerhietyka jahonaha piśma i jahonaj asoby. Jon litaralna pradziraŭsia praz svaju dolu biełaruskaha (što dla mnohich značyła — trecierazradnaha) tvorcy, vyciahvajučy i siabie, i teatar, i ŭsiu našu kulturu na eŭrapiejskuju scenu, pieraadolvajučy pravincyjalizm i amatarstva. A ŭłady — što rasiejskija, što polskija ŭ Zachodniaj Biełarusi — hvałtam viartali jaho nazad, dazvalajučy jahonamu teatru tolki amatarski status. I voś, pačynajučy z 1990-ch, tytan staŭ razhortvacca ŭva ŭsiu svaju vielič. Viarnulisia na scenu jahonyja pjesy, publiku prosta pryhałomšyła pieravydańnie jahonych «Kapciuroŭ», na Rosach u Vilni paŭstaŭ jaho kienataf pracy vydatnaha skulptara Eduarda Padbiareskaha, źjavilisia knihi pra Alachnoviča, telepieradačy i filmy pra jaho. I hetuju chvalu ŭžo było nie spynić.

Alachnovič imkliva zaniaŭ svajo miesca ŭ pieršym šerahu nacyjanalnaha panteonu. I z novaj siłaj zahučała pytańnie: chto zabiŭ klasyka?

Razhadka blizka

Adkaz znajšoŭsia amal što «na pavierchni». Hetuju krynicu padkazaŭ mnie daślednik ź Biełarusi, imia jakoha ŭ metach biaśpieki ja nazvać nie mahu. Fakt padadzieny ŭ litoŭskaj savieckaj knizie, zborniku dakumentaŭ i materyjałaŭ «Litoŭski narod u Vialikaj Ajčynnaj vajnie (1941—1945)» (Lietuvos liaudis Didžiajame Tėvynės kare (1941—1945). Vilnius, «Mintis», 1982)*. Na staroncy 274 znachodzim dakument pad numaram 311, jon pryvodzicca ŭ pierakładzie z rasiejskaj, bo aryhinał adpraŭlaŭsia ŭ Maskvu.

«Sa zvodki ŁŠPR (Litoŭskaha štabu partyzanskaha ruchu) № 7 (25) pra źniščeńnie akupantaŭ i ich pamahatych.

15 sakavika 1944 hodu partyzany paviedamili, što ŭ Vilni partyzany zabili adkaznaha redaktara vydavanaj niemcami na biełaruskaj movie hazety «Biełaruski hołas», F. Alachnoviča».

U znoscy ŭdakładniajecca: «Hetuju akcyju praviała dyversijnaja trojka Vilenskaha haradzkoha atradu na čale ź Ja. Simanavičusam (Piatrajcisam)».

U Rudnickaj puščy sustrelisia bajavyja tavaryšy na bazie padpolnaha Paŭdniovaha abkamu Kampartyi Litvy. Simanavičus pieršy źleva, u biełym płaščy

Partyzany atrymali ŭznaharody. Staić druhi źleva N. Karpis, toj samy, jaki paviedamiŭ pra zabojstva F. Alachnoviča ŭ Maskvu

Chto zamoviŭ zabojstva

Litoŭski saviecki partyzanski ruch, jak i biełaruski, byŭ stvorany i kiravaŭsia z Maskvy. Uznačalvaŭ centralny štab usiaho savieckaha partyzanskaha ruchu pieršy sakratar CK KPB Pancielajmon Panamarenka, a litoŭskim štabam kiravaŭ pieršy sakratar CK KPŁ Antanas Śniečkus.

Čytajcie taksama:

«Aproč tych dvanaccaci hadoŭ, kali jon piŭ». Udava Ryhora Baradulina apublikavała niazvykłyja ŭspaminy pra jaho

U Maładziečnie zakryvajuć lalečny teatr, jaki staviŭ «Tutejšych»?

Volski: Ja tam byŭ dosyć ekzatyčnaj postaćciu sa svaimi doŭhimi vałasami i biełaruskaj movaj. A narod byŭ rozny

Nashaniva.com

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj
ananimna i kanfidencyjna?

Клас
10
Панылы сорам
3
Ха-ха
0
Ого
7
Сумна
38
Абуральна
27
1
Šarikov/adkazać/
03.03.2024
Historyju pišuć pieramožcy ;) Alechnovič izdavał a Vilno profašistskuju hazietu, v kotoroj šielmovali polskoje podpolje, potomu i była viersija čto polaki jeho zamočili.
0
Chuč/adkazać/
03.03.2024
Kniha pana Alachnoviča: "Ŭ kipciuroch HPU" mnohamu mianie navučyła j źmiała łuski z vačej nakont taho, što z kamunistymi možna damaŭlacca pa čałaviečy i jany hetyja damovy buduć vykonvać. Alachnovič zahinuŭ, ale maje praciah žyćcia ŭ svaich knihach. Nizki jamu za heta pakłon.
0
Nacdem/adkazać/
05.03.2024
Chuč, Z kamunistami možna damaŭlacca, kali žorstka staviš ich pierad vybaram, šybienica ci rasstreł.
Pakazać usie kamientary
Kab pakinuć kamientar, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
Kab skarystacca kalendarom, kali łaska, aktyvujcie JavaScript u naładach svajho braŭziera
sakavikkrasavikmaj
PNSRČCPTSBND
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930