Ryhor Nisielevič da apošnich dzion zachoŭvaŭ vydatnuju pamiać i jasny rozum. Jon moh raspavieści historyju vajny na niekalkich movach.

Uradžencu Hrodna Ryhoru Chasidu cudam udałosia vyratavacca z hieta i paźniej nie raz paźbiahać śmierci. Jon u hady Vialikaj Ajčynnaj vajny pieražyŭ strašnyja padziei:

na jaho vačach -- a jamu tady było 15-16 hadoŭ -- niemcy vyčvarna ździekavalisia z habrejaŭ, zabivali za luboje niepadparadkavańnie, časta ładzili pakazalnyja pakarańni.
Naprykład, paśla prymusovych rabot, na jakija pavinny byli chadzić usie habrei starejšyja za 16 hadoŭ, pracoŭnych prymušali kupacca ŭ brudnaj vadzie biez myła, pry hetym niemcy prymušali ich "myć" adzin adnaho cahlinami zamiest viachotak. Adnojčy niemcy zahnali vialikuju hrupu habrejaŭ u Nioman u rajonie ciapierašniaha hrodzienskaha parku "Rumlova" i, śmiejučysia, čakali na bierazie da taho času, pakul usio nie patanuli.

13 lutaha 1943 h niemcy abviaścili, što vyvazki z hrodzienskaha hieta spyniajucca, i zapatrabavali, kab habrei sabralisia na płoščy nibyta dla taho, kab iści na pracu. Da taho času stanovišča jaŭrejskaha nasielnictva hieta było da krajnaści zasmučaje: nie było ježy i inšych srodkaŭ da isnavańnia. Ryhor z baćkam adpravilisia na płošču. Ale heta była čarhovaja vierałomnaja vychadka fašystaŭ:

2,5 tys. čałaviek prosta zamknuli ŭ sinahozie, a potym sahnali ŭ ešałon i adpravili ŭ łahier śmierci. Pa darozie Ryhoru ŭdałosia vyskačyć ź ciahnika, a 53-hadovy baćka zastaŭsia i paźniej zahinuŭ, jak i maci ź siastroj, jakija zastavalisia ŭ hieta.

Paŭtara hoda Ryhor badziaŭsia ŭ lasach kala Hrodna. Paźniej patrapiŭ u habrejski partyzanski atrad bratoŭ Bielskich.

Paśla vajny Ryhor Chasid svajo žyćcio pryśviaciŭ piedahahičnaj dziejnaści: pracavaŭ školnym nastaŭnikam.

Ryhor Chasid dapamahaŭ ksiandzu z Hrodna Juzafu Makarčyku ŭ pracy nad vydańniem knihi "Natatnik z Hrodzienskaha hieta", składzienaj na asnovie dziońnikavych zapisaŭ adnaho ź viaźniaŭ hieta. Kniha vyjšła ŭ 2011 hodzie.

U Hrodnie da vajny žyli bolš za 30 tys. habrejaŭ. Paśla prychodu niemcaŭ hrodzienskija habrei vymušanyja byli pasialicca ŭ dvuch hieta, ź jakich ź listapada 1942 hoda fašysty stali vyvozić ludziej u Treblinku i Aśviencim. Tak zahinuli amal usie hrodzienskija habrei, u žyvych zastalisia nie bolš za 200 čałaviek. Mnohija z tych, kamu ŭdałosia vyratavacca, paźniej vyjechali ŭ Izrail, ZŠA i inšyja krainy.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?