«Tysiačahadovaja historyja Ukrainy – biaskoncaja tema dla razmovy. Ukraina kniazia Uładzimira, Chmialnickaha, Bandery, Janukoviča, Majdanu. Chto hieroj, a chto zdradnik?» — hetymi słovami palityk Pavieł Sieviaryniec pačaŭ kanfierencyju, jakaja adbyłasia na siadzibie BNF. Zrešty, pa svaim farmacie jana bolš nahadvała kruhły stoł, pryśviečany najbolš aktualnym histaryčnym prablemam.

Arhanizataram vystupiŭ Kamitet salidarnaści z Ukrainaj. U imprezie ŭziali ŭdzieł historyki Fiodar Klimčuk i Aleś Paškievič, palitołah Valeryj Karbalevič, paet Siarhiej Zakońnikaŭ, palityki Źmicier Daškievič, Mikoła Dziemidzienka, Vital Rymašeŭski i juryst Ihar Rynkievič. A nievialikaja zała siadziby BNF była całkam zapoŭniena haściami.

Jak adznačyŭ Sieviaryniec, kamitet vyrašyŭ arhanizavać kanfierencyju, kab nie zabłytacca i razabracca ŭ składanych histaryčnych pytańniach. I kab prysutnyja mahli skłaści samastojnaje mierkavańnie, dzie praŭda, a dzie mana.

Cikava, što z ukrainskaha punktu hledžańnia litoŭcy zachapili biełaruskija ziemli.

Ale, na ich dumku, Ukraina ŭvajšła ŭ skład VKŁ mirna i dabraachvotna. Našyja paŭdniovyja susiedzi ličać, što pry vialikakniaskim dvary ŭ Vilni hučała ŭkrainskaja mova. A VKŁ (prynamsi, da ChV stahodździa) źjaŭlałasia pierajemnicaj Kijeŭskaj Rusi. A tamu častkova i ŭkrainskaj dziaržavaj.

Vielmi vysoka aceńvajecca Vitaŭt. Mienavita ŭ hady jaho kiravańnia poŭdzień Ukrainy ŭvajšoŭ u skład VKŁ.

Kamientujučy taki padychod, historyk Aleś Paškievič zrabiŭ iraničnuju zaŭvahu.

Hetkim čynam ukraincy sprabujuć dakazać svoj uniosak u spadčynu kniastva. Ale «ŭbicca» ciažka, bo terytoryja siońniašniaj Ukrainy była ŭ VKŁ pieryfieryjaj.

Našyja paŭdniovyja susiedzi robiać akcent chutčej na halicka-vałynskim pieryjadzie, jaki ličycca adnoj z kałysak ukrainskaj dziaržaŭnaści.

Pavieł Sieviaryniec, jaki vioŭ kanfierencyju, pasprabavaŭ «raskrucić» frazu Paškieviča pra pieryfieryju.

Adkul pachodzić słova «Ukraina», spytaŭ Sieviaryniec. Ad słova «kraina» abo «uskraina», jak pabłažliva kazali ŭ Maskvie? Z adkazu Paškieviča možna było zrazumieć, što jon schilajecca da druhoha varyjanta, ale nie bačyć tut ideałohii.

Z šerahu temaŭ, jakija abmiarkoŭvalisia, cikavaść prysutnych vyklikaŭ fienomien Paleśsia. Jak jaho razhladać: jak rehijon, jaki naležyć da peŭnaj kultury abo nacyi ci da pamiežža? Linhvist Fiodar Klimčuk maje ŭłasny pohlad.

Kazać pra samastojny palesski etnas nie vypadaje. Nichto nie zmoh dakładna vyznačyć jaho miežy. Dyj samich paleśsiaŭ nadzvyčaj šmat.

Asobna vyłučajuć turaŭska-mazyrskaje Paleśsie, Bieraściejščynu, uschodniuju Homielščynu. Na terytoryi Ukrainy – vałynskaje i žytomirska-kijeŭskaje. Svaje Paleśsi isnujuć i na terytoryi Rasii (naprykład, zachodniabranskaje, jakoje blizkaje da homielskaha).

Adnak miascovyja havorki sapraŭdy adroźnivajucca ad litaraturnych moŭ. Na Paleśsi zachavałasia šmat archaičnaści.

Nievialikuju dyskusiju vyklikała videa pra Zaparožskuju Sieč.

Situacyju, kali Rada (schod svabodnych ludziej) rasparadžałasia ŭładaj, Sieviaryniec paraŭnaŭ z Majdanam.

Razvažańni pra Sieč jak svabodnuju «rycarskuju» dziaržavu natchnili adnaho z prysutnych na krytyku tvora «Taras Bulba». «Čamu Hohal adlustravaŭ tam noravy Maskvy, a nie Zaparožskaj Siečy? — spytaŭ jon. — Taras nie moh samastojna vyrašać los svajho syna, a byŭ pavinien addać jaho pad sud». Ale ŭdzielniki kanfierencyi abaranili reputacyju Hohala. Litaratar maje prava na fantaziju.

Čarhovym prykładam taho, jak historyja paŭtarajecca ŭ stahodździach, staŭ epizod, jaki prahučaŭ u vystupleńni Alesia Paškieviča. Historyk raskazvaŭ pra ŭkrainski nacyjanalny ruch. Ciaham XIX stahodździa jon raźvivaŭsia ŭ dźviuch dziaržavach. Bo adna častka Ukrainy znachodziłasia ŭ składzie Rasijskaj impieryi. Druhaja — u składzie Aŭstra-Vienhryi.

U XIX stahodździa na Haliččynie, jakaja naležała Aŭstryi, raźvivalisia jak ruch za samastojnaść ukrainskaj nacyi, tak i ruch za adzinstva z Maskvoj. Jaho prychilniki nazyvali siabie rusinami. Ale pačałasia Pieršaja suśvietnaja vajna. Na Haliččynu pryjšła rasijskaja armija i svaimi pavodzinami chutka źniščyła ŭsio rusafilstva.

Pakrysie ad histaryčnych temaŭ vystupoŭcy pierajšli da sučasnych. Valer Karbalevič padzialiŭsia sakretami pieramohi pieršaha Majdanu. A jaho maładyja kalehi raskazali pra svaju prysutnaść u Kijevie padčas druhoj pa liku ŭkrainskaj revalucyi. Zrešty, hetyja padziei taksama stali historyjaj. Tolki mienš dalokaj ad nas pa časie, čym Kijeŭskaja Ruś abo Zaparožskaja Sieč.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?