Proma-videa hulni

Što adbyłosia 500 hod tamu pad Oršaj? «Heta znakavaja bitva, jakaja pakazvaje biełaruskaje vajskovaje majsterstva, — raspaviadaje Mikałaj Tamaševič, dyrektar art-studyi «PRAS». Z punktu hledžańnia pieramohi ŭ vajnie, to kaniečnie, vajnu «źlili». Ale z punktu hledžańnia vajskovaj taktyki vielmi cikavaja bitva. Plus histaryčnaje značeńnie maje, parušyła peŭnyja aljansy. Ale hałoŭnaje, što heta bliskučy prykład pieramohi vojskaŭ VKŁ, taktyki VKŁ, zbroi…».

U jakaści kiraŭnikoŭ maskoŭcaŭ (tak skłaŭsia los) ja i Mikałaj, vojskami Kanstantyna Astrožskaha kamandujuć «prasaŭcy» Alaksiej i Lizavieta.

Mikałaj, Lizavieta i Alaksiej.

Mikałaj, Lizavieta i Alaksiej.

Na tłumačeńnie składanaha varyjantu pravił sychodzić kala piaci chvilin. U składanym varyjancie roznyja vidy vojskaŭ majuć roznuju chutkaść i mahutnaść, možna vyklikać praciŭnika na boj. Jość jašče i sproščanaja «dziciačaja» viersija: kolki vypała na kubiku, na stolki i chodziš ci bješ. Raspracoŭščyki hulni tym časam raskładajuć načynieńnie biełaj karobki z nadpisam «1514 — epičnaja nastolnaja hulnia».

Praces adbyvajecca na papiarovaj karcie, dzie abrysavany vykručasty šlach vojskaŭ. Na joj vidać i Aršanski zamak, i łahier maskoŭskich vojskaŭ, i raka, i nievialičkija vioski. Nie skazać, što epična, ale malavałasia staranna.

«Pole heta mastackaja rekanstrukcyja Krapivienskaha pola. Tam, bačycie, rečka idzie Krapivienka. Tut namalavali ŭzhorak — kali byli, bačyli, — raspaviadaje Alaksiej pra kartu, na jakoj adbyvajecca hulnia. Adzinaje, što my prydumali, heta pieraciahnuli samu Oršu. Jana znachodzicca za niekalki kiłamietraŭ ad hetaha pola, my jaje pieraciahnuli siudy. Kab było pryviazana da Oršy, kab nie niejkaje abstraktnaje pole atrymałasia. Sam Aršanski zamak — my znajšli maleńkuju hraviuračku, tam ničoha było nie zrazumieła. Tamu my abapiralisia na zamki, što tady isnavali, pa abrysach hraviury «pa matyvach» zrabili taki pradukt».

Zvykaju da roli maskoŭca, aceńvaju darohu ad svajho ścipleńkaha łahieru da vializnaha zamku. Zadača kožnaha boku — pryvieści try svaich fihurki-vojski (piachotu, końnicu i harmaty) u łahier supiernika. Hulcoŭ moža być ad dvuch da šaści. Jany pa čarzie kidajuć kubik — u zaležnaści ad taho, kolki vypadzie, fihurki pierasoŭvajucca na peŭnuju adlehłaść. Taksama kubik vyrašaje vyniki bitvaŭ, kali vojski praciŭnikaŭ stanoviacca na niebiaśpiečnaj adlehłaści.

Punkty na karcie čarhujucca — bieły, čyrvony i čorny. Čyrvony niasie chutčej za ŭsio «dobruju viestku» (vyciahvajecca čyrvonaja kartka, što daje mierkavana stanoŭčy bonus), čornaja niasie «złuju viestku» (vyciahvajecca «admoŭnaja» čornaja kartka), biełaja niejtralnaja (kartka nie vyciahvajecca).

Ale kartki nie zaŭsiody niasuć adnaznačny vynik. «Heta zaležyć ad situacyi na poli, na jakim etapie hulnia. Adna kartka napačatku moža dziejničać stanoŭča, spryjalna, u inšaj situacyi moža być niepryjemna, niepatrebna», — raspaviadaje Lizavieta.

Što nam, maskoŭcam, što praciŭnikam-litvinam, dastałosia pa try fihurki vojskaŭ. Dyk nie tak ža ŭsio było, historyki kažuć, što ŭ Maskvy było bolej vojskaŭ! Pytaju, dzie histaryčnaja spraviadlivaść (i niekalki maich lišnich fihurak).

«Pa-pieršaje, hetyja… kolki… 30 na 80 tysiač čałaviek — nieviadoma dakładna, kolki było, historyki pa-roznamu kažuć. Pa-druhoje, tut ža nie poŭnaja rekanstrukcyja. Kali vykarystajem realnaje suadnošańnie sił, hulnia cikavaj nie atrymajecca», — tłumačyć Mikałaj.

Sami fihurki vojskaŭ adroźnivajucca: biełyja piechacincy «apranutyja» pa tahačasnaj litoŭskaj modzie, čyrvonyja — «kananičnyja» maskoŭcy.

Pačynajem hulać. U boj irviecca maskoŭskaja końnica. Rviecca z majoj lohkaj ruki słabieńka: na kubiku vypała «1». Ale końnica chutkaja, maje bonus u dva kroki da taho, što vypała na kubiku. Traplaju na biełuju kletku, bonus nie vyciahvaju. Vorah vykidaje «6», taksama zastajecca biez kartki. Nastupnym chodam Maskva vykidaje «4», atrymlivaje «stanoŭčuju» kartku: «Chutčej da pieramohi, zrabicie krok napierad»…

Na pačatku hulnia zdajecca krychu nudnaj: viadzieš vojski napierad, časam ich adkidaje nazad čornymi kartkami. Cikaŭlusia, ci pravodzili stvaralniki hulni testy na žyvych ludziach. «Tyja, chto raźbirajecca ŭ «nastołkach» i maje kalekcyju «nastołak», dapamahali raspracoŭvać praviły, udzielničali ŭ stvareńni», — raspaviadaje Lizavieta.

Ale nudna tolki da pieršaj sutyčki. Lizavieta źviartaje ŭvahu na kartku, jakuju tolki što vyciahnuła. «Vašaje vojska ŭ lutaści, padydzicie da bližejšaj fihury supiernika». Praz pałovu karty latuć litoŭskija harmaty, ich sustrakaje maskoŭskaja piachota (što, peŭna, spoŭzała na vyviedku pierad końnicaj). U bai z harmatami piachota nie nadta efiektyŭnaja, harmaty majuć +2 da taho, što vykinuć na kubiku. A na kubiku jašče i «6». Piachota prajhraje, adstupaje nazad.

Čamu abrany mienavita taki farmat bitvy? «My doŭhi čas zajmalisia «Biełaruskimi šachmatami» (hulnia dla Windows — NN), niejak uźnikła žadańnie zrabić niešta padobnaje, dy i 500 hod bitvy pad Oršaj było. Zachaciełasia zrabić niešta takoje, čaho jašče niašmat», — tłumačyć Mikałaj.

Nastolnyja hulni papularnyja ŭ kampanijach siabroŭ ci ŭ antykafe, ale hulni ź biełaruskaj tematykaj dahetul možna pieraličyć pa palcach adnoj ruki. «Jašče i pryviazka da pavierchni, da prastory taho času», — dadaje Lizavieta.

Tym časam na poli fihury pieramiešvajucca, pačynajucca častyja bai. Pierad tym, jak vyklikać na boj, hulcy ŭžo dumajuć, ci varta jano taho. Kambinacyi sił roznych vidaŭ vojskaŭ Alaksiej źviaraje pa papiercy. Našaj końnicy ŭžo vidno Oršu, ale i vojski Astrožskaha padbirajucca da maskoŭskaha łahieru, niedaloka ad jakoha «zasieli» harmaty.

Mikałaj raspaviadaje, što niejkich śpiecyfičnych daśledavańniaŭ aŭdytoryi ci admysłovaha padboru farmatu hulni nie było. Na kaho tady raźličanaja hulnia, chto jaje kuplaŭ? «Jaje nabyvajuć najpierš tyja, chto choča zrabić padarunak siabram, chto cikavicca historyjaj», — raspaviadaje Lizavieta. «Na prezientacyju pryjšli ŭ asnoŭnym aktyŭnyja maładyja ludzi, 20+», — pryhadvaje Alaksiej. Jon pamiataje, jak mnoha chto na prezientacyi zastaŭsia hulać da nočy.

Pakul naša końnica niaŭpeŭniena topčacca na podstupach da Oršy, a piachota i harmaty «zaviśli» ŭ bajach ź litoŭskimi vojskami, cikaŭlusia kamiercyjnaj paśpiachovaściu prajektu. Drukavać było vyhadna nakład tysiaču asobnikaŭ, dy i asablivaj rekłamy hulni nie rabiłasia. Pradajecca jana pieravažna ŭ internecie, jość u niekalkich «afłajnavych» punktach (pieravažna Minsk, jość u Hrodnie), źjaŭlajecca na tematyčnych imprezach. 

Moža biełaruskaja «nastołka» być prybytkovaj? «Moža, kali jaje pierakłaści na inšyja movy», — śćviardžaje Mikałaj. Prapanovy z-za miažy, kažuć raspracoŭščyki, užo byli. Ale na vydańnie treba hrošy samich vydaŭcoŭ — raspracoŭščyki ža hatovyja pradstavić usio patrebnaje dla pierakładu i vydańnia.

Pakul abmiarkoŭvalisia finansy, na Krapivienskim poli paśpieła adbycca vyviedka bojem, niekalki vyklikaŭ na boj, paŭstańnie sialan. Litoŭskija vajary kažuć, što bačyli kamietu (błahi znak, varta adstupać). A końniki adznačyli dobruju rabotu furažyraŭ (što prasunuła ich na kletku napierad). 

Dysłakacyja litvinaŭ mnie ciapier zusim nie padabajecca, dy i našych piachotu z artyleryjaj bai nie prapuskajuć da varožaha zamku. Asablivaj pieravahi ŭ vojska VKŁ praz toje, što tam dva daśviedčanyja hulcy (suprać navička-mianie i vopytnaha Mikałaja), niama. Uciahnucca ŭ hulniu lohka, navat kali kubik z kartkami nie na tvaim boku.

Sami «prasaŭcy» — amatary nastolnych hulniaŭ. Lubimaja — «Dypłamatyja». «U jaje, zdajecca, nivodnaha razu nie dahulali da kanca, jana patrabuje hadzin dziesiać, kab skončyć. Ale možna ŭsiu Jeŭropu zachapić», — kaža Alaksiej. U «1514» jany i zaraz hulajuć na pracy — časam u novym budynku, dzie mieścicca ofis «PRAS», adklučajecca śviatło, zastajecca tolki hulnia. Lubiać hulać pa 6 čałaviek, kali kožny niasie «piersanalnuju adkaznaść» za adnu fihuru.

Raspracoŭku nastupnaj «nastołki» studyja pakul nie płanuje. Idej bahata, ale jość i inšaja praca. Chaj stvarać takuju hulniu i było ŭ asałodu. Dyj «1514» jašče treba pradavać — sama studyja taho nie maje prava rabić, jana šukaje partnioraŭ-raspaŭsiudnikaŭ.

Tym časam litoŭskija vojski zachapili naš łahier. A da Oršy dabrałasia adno maskoŭskaja końnica, nahnać jaje piachota nie zdoleła, a artyleryju «złyja» kartki i napružanyja bai pakinuli na samym pačatku. Usio, bitva zavieršanaja. Praviaraju — na dyktafonie zapis paśpiachova zachavaŭsia, hadzina i 23 chviliny. Raźvitvajusia z raspracoŭščykami hulni, niby znajomy ź imi ź miesiac.

Dzie nabyć hulniu «1514»

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?