Anton Tałaška razvarušyŭ internet-prastoru jašče ŭ 2015 hodzie. Małady chłopiec z Małaryty paśla vučoby ŭ Homieli viarnuŭsia ŭ rodny horad i pačaŭ rabić sučasnaje adzieńnie z nacyjanalnym arnamientam pad brendam «moj rodny kut». Hałoŭnaje adroźnieńnie ad usich padobnych kampanij — vyšyŭka zamiest zvykłaha prynta. Brescki partał «Binokl» zavitaŭ u hości da majstra i parazmaŭlaŭ pra rodny horad, lubimuju spravu, dziacinstva i sučasnaść.

My vychodzim z maršrutki i sustrakajem Antona na łonhbordzie.

Heta ŭsio ŭpłyŭ majho tavaryša Valery Marhunova — tatuiroŭščyka. Hod tamu ja pasprabavaŭ skiejt, zrazumieŭ, što myšcy ŭžo nie tyja, i tamu nabyŭ sabie łonh. Viełasipied, kaniešnie ž, zručniej, ale heta nie moj vid transpartu, — kaža Anton.

Tvorčaść

Małaryta — nievialički horad. Pieššu jaho možna prajści za paŭhadziny. Mienavita adsiul Anton na 5 hadoŭ źjechaŭ u Homiel.

Adrazu paśla škoły ja nie pastupiŭ i hod pracavaŭ razam z baćkam. Jon zajmajecca elektrykaj, tamu ja i płanavaŭ pastupleńnie na enierhietyčny fakultet. U Bieraści takoj śpiecyjalnaści nie było: vybar stajaŭ pamiž Homielem i Mienskam. Abraŭ pieršy varyjant: ja nie vielmi lublu vialikija harady. Darečy, u Homieli žyła rodnaja siastra matuli, tamu heta jašče było i zručna.

U paraŭnańni ź jeŭrapiejskim Bieraściem Homiel padaŭsia Antonu rasiejskim horadam. Asabliva jaho ŭraziŭ rajon Cielmaš, dzie čas zastyŭ jašče z vaśmidziesiatych. Paśla vučoby jon byŭ raźmierkavany ŭ Homielskaje prajektnaje biuro, ale sprava, jakoj jon pačaŭ zajmacca na 5 kursie, pryviała da pieraraźmierkavańnia ŭ Małarytu. Tak Anton staŭ vykładčykam u miascovym licei. Na toj čas piedahahičnaja adukacyja za plačyma dla vykładańnia nieprofilnaha pradmieta była niepatrebna. Małady čałaviek pa siońniašni dzień sumiaščaje pracu ŭ licei i tvorčaść.

Spačatku Anton vyrablaŭ adzieńnie na matulinaj mašyncy. Pry dapamozie prajekta «Sadziejničańnie raźvićciu na miascovym uzroŭni ŭ Respublicy Biełaruś» atrymałasia adkryć majsterniu i nabyć novuju vyšyvalnuju mašynku.

Na matulinym instrumiencie vytvorčaść adnoj cišotki zajmała 3-5 hadzin. Na hetym — ad 30 chvilin da paŭtary hadziny: zaležyć ad składanaści arnamientu i kolkaści koleraŭ. Ja pa siońniašni dzień rablu ŭsio sam, časam dapamahaje žonka. Abjomy nievialikija: naprykład, u kramu «Kniaź Vitaŭt» my addajem kala 30 adzinak adzieńnia. Ich spakojna možna zrabić za tydzień. Samaja vialikaja zamova była jakraz pa prajektu: my zrabili 200 cišotak.

Razam z vyšyŭkaj da Antona pryjšła i nacyjanalnaja samaidentyfikacyja. U škole chłopiec, jak bolšaść navučencaŭ, nie lubiŭ biełaruskuju movu i litaraturu. Usio pačałosia źnianacku, i z 2015 hoda Anton razmaŭlaje na movie. Vyklučeńnie — praca ŭ licei, dzie vykładańnie patrebna vieści na rasiejskaj.

 — Vielmi ciažka było pačynać razmaŭlać pa-biełarusku. Spačatku ŭ mianie navat skivicy nie ruchalisia. Zaraz mova mnie prynosić zadavalnieńnie. Nie tak daŭno ja pračytaŭ «Holem» Majnryka i Kafku. Apošniamu biełaruskija słovy dadajuć jašče bolšaha smutku i abahačajuć jaho vydatnyja tvory.

U Małarycie choć i panuje svaja havorka, miascovyja žychary spakojna reahujuć na biełaruskuju movu. Anton taksama nie prychilnik radykalnaha moŭnaha padychodu: moža spakojna pierajści na rasiejskuju i miascovy dyjalekt.

Na siońniašni dzień kalekcyja arnamientaŭ Antona praciahvaje pašyracca. Usio pačałosia z Małaryckaha stroju i miascovaha centru narodnaj tvorčaści, dzie nie tolki zachoŭvajucca aryhinalnyja kaściumy, ale i tkucca novyja. Zaraz hieahrafija majstra pašyrajecca. Tolki na fotaaparacie zachoŭvajecca kala 500 fotazdymkaŭ z NAN i Vietkaŭskaha muzieja. Čaściakom ludzi sami pišuć Antonu z prośbaj zrabić cišotku z arnamientam taho ci inšaha rajona. Jon nikomu nie admaŭlaje i robić biez usialakich pytańniaŭ.

U asnovie našaha adzieńnia lažyć biełaruski arnamient, ale my robim jaho tak, kab jano vyhladała sučasnym. Naša meta — zrabić adziežu zručnaj, paŭsiadzionnaj. My nie budziem rabić kaściumy, jakija ty apranieš u lepšym vypadku raz na hod.

Biełaruski arnamient dla Antona nie pusty huk. U kožnym svaim intervju jon padkreślivaje, što vyšyvanki — va Ukrainie. U nas — kašuli. Ale ŭ toj ža čas u susiedniaj dziaržavie vytvorčaść adzieńnia z arnamientam staić kudy na bolš vyšejšym uzroŭni, čym u Biełarusi.

Va Ukrainie vy nie znojdziecie adnolkavych vyšyvanak. U kožnaj kramie — roznyja. Ich dyzajnierskija pradukty vyhadna adroźnivajucca ad taho, što jość u nas. U Biełarusi mała chto robić nacyjanalnuju vyšyŭku. Kab zrabić heta jakasna — treba pašukać, znajści. Na pramysłovaj vytvorčaści takim nichto nie zajmajecca. Skazali zrabić arnamient, uziali ź interneta i vypuścili kašulu. A toje, što heta arnamient nie biełaruski, — nikoha nie chvaluje. Ja adrazu baču, dzie nacyjanalnaja vyšyŭka, a dzie, naprykład, japonskaja. Navat jana padobnaja da biełaruskaj.

Niahledziačy na toje, što ŭsio nacyjanalnaje zaraz u trendzie, Anton pakul nie dumaje pašyrać vytvorčaść, jak symbal.by.

U symbal.by vielmi dobry biźnies. Dla papularyzacyi Biełarusi jany za dva hady zrabili bolš, čym usia naša apazicyja za ŭvieś čas svajho isnavańnia. Mnie, naprykład, nie vielmi padabajecca zajmacca kamiercyjnymi pytańniami. Ja tvorca. Mnie bolš daspadoby dyzajnierskaja vyšyŭka. Dla kamiercyjnych zamoŭ treba addavać uvieś svoj čas, nabirać ludziej. Kali ty robiš sam, ty ŭpeŭnieny ŭ jakaści. Viedaješ, što zroblena dobra i na sumleńnie. Pra pramysłovyja abjomy tak nielha skazać. Kožny čałaviek pavinien zajmacca svajoj spravaj. Tym, što bolš za ŭsio padabajecca.

Kali ty dumaješ pašyracca, to ŭsio ŭpirajecca ŭ hrošy. Naprykład, maja mašynka nie raźličana na pramysłovyja zamovy. Ja pracuju ŭ licei, tamu mahu rabić što zaŭhodna, nie azirajučysia na inšych. Na pieršym miescy dla mianie staić tvorčaść. Kali niešta robicca dziela hrošaj, heta zaŭždy bačna. Tak adbyvajecca z muzykaj, kiniematohrafam i taksama z adziežaj.

U jakaści syraviny brend vykarystoŭvaje lon i bavoŭnu. Byli sproby supracoŭničać sa «Śvitankam», ale niaŭdziačna. Cišotki kampanii adnolkavaha pamieru atrymoŭvalisia zaŭsiody roznymi. Tamu vybrali «Fruit of the loom» — samy dobry tekstyl dla naniasieńnia vyšyŭki. Zaraz viaducca pieramovy z brendam «Timex», jaki, akramia svajho adzieńnia, vyrablaje cišotki na zakaz.

Niahledziačy na toje, što dla Antona ŭ pryjarytecie dyzajnierskaja vyšyŭka, ludzi dumajuć inakš. Kali adčyniłasia krama «Kniaź Vitaŭt», brend zrabiŭ šmat arnamientavanych cišotak. Paśla vyznačyli samyja papularnyja, i zaraz pastaŭlajuć tolki ich. Byvaje tak, što čałaviek prychodzić u kramu i jamu patrebny arnamient tolki na peŭnym kolery.

Ludzi lubiać kłasiku. Kali ja hladzieŭ intervju z zasnavalnikami «Junosti», to jany kazali, što kramy pa siońniašni dzień zamaŭlajuć ich pieršuju kalekcyju. Popyt na novyja madeli kudy nižejšy za kłasičnyja. Novaje zaŭsiody ciažka prasoŭvać. Zaraz my narešcie budziem rabić sajt, dzie možna budzie pabačyć usie madeli. Taksama adzieńnie možna zamović adrazu ŭ mianie — zrablu biez pytańniaŭ.

Akramia adziežy, Anton moža paekśpierymientavać i ź inšymi vidami tkaniny. Tak, žančynie z Małaryty jon vyšyvaŭ łambrykien. Taksama była zamova ad pažarnaj słužby na pašyŭ šeŭronaŭ, ale da spravy tak i nie dajšło.

Horad

— Małaryta — maleńki horad ź nievialičkaj kolkaściu žycharoŭ, — kaža Anton, kali my vychodzim z majsterni. — U 8 hadzin ranicy jon nahadvaje zonu adčužeńnia. Moładzi zastałosia niašmat. Z kim nie razmaŭlaješ — usie chočuć źjechać. Heta zrazumieła: u vialikim horadzie bolš mahčymaściaŭ. Kali b ja ničym nie zajmaŭsia, to, napeŭna, taksama źjechaŭ. Ale ŭ mianie jość sprava, jakaja prynosić tvorčaje i materyjalnaje zadavalnieńnie, i patreby emihravać niama. Abmiažoŭvać siabie horadam — niapravilna. U pieršuju čarhu, važna toje, što ty robiš, a nie dzie žyvieš.

Anton kaža, što dobraja častka horada jeździć na pracu ŭ Bieraście. U Małarycie dziejničaje kansiervavy zavod. Taksama ŭ Chacisłavie znachodzicca cahlanaje pradpryjemstva. Raniej tam byli dobryja zarobki. Zaraz zavod pracuje adzin raz na tydzień.

Ludzi pabudavali tut kvatery, jakija ciapier składana pradać. Kudy ciapier źjedzieš? — raspaviadaje Anton, i my ź im pahadžajemsia.

Doŭhi čas Małaryta była dastatkova šerym horadam. Abłasnyja dažynki ŭ 2010 hodzie krychu źmianili situacyju. Horad staŭ kalarovym, u parku źjaviŭsia sučasny spartyŭny centr.

U dziacinstvie ja nie byŭ spakojnym dziciom. Chulihaniŭ, jak i ŭsie chłopcy. Ja navat svaim navučencam kažu, što maja ciapierašniaja praca ŭ licei — sprava karmy, — uśmichajecca Anton, kali my padychodzim da jaho miesca pracy. — Raniej u licei navučałasia 700 čałaviek, zaraz — 270. Jak praviła, heta moładź z rajonu i vobłaści. Paśla vypusku sa 120 čałaviek pracavać u horadzie zastajecca 15.

Akramia liceja, u Małarycie jość muzyčnaja škoła, dzie žonka Antona Alaksandra adpracoŭvaje raźmierkavańnie. Jana vykładaje fotazdymak i malunak. Našaha hieroja ŭ dziacinstvie taksama nie abminuła dola muzyčnaj škoły. Ale da zaniatkaŭ jon dachodziŭ redka.

Baćki mianie addali va ŭstanovu pa kłasu trambon. Mianie heta nie vielmi cikaviła, tamu ŭ chutkim časie ja byŭ adličany. Da muzyki viarnuŭsia ŭ jakaści bas-hitarysta miascovaha chevi-mietał hurta «Mistierija». U nas była muzyčnaja supołka, vakoł jakoj my i sabrali hurt. Inicyjataram byŭ vakalist, u jaho pa siońniašni dzień dziejničaje hitarny kłub. Repietavali my dva razy na tydzień u muzyčnaj škole. Byli vystupy ŭ Baranavičach. Nas navat pa televizary pakazvali. Potym pryjšoŭ momant pastupleńnia. Ja pracavaŭ, vučyŭsia, času stała nie chapać — i pryjšłosia syjści z hurta.

Za razmovaj my padychodzim da centru narodnaj tvorčaści. Mienavita adsiul Anton braŭ svaje pieršyja arnamienty dla vyšyŭki. Ustanova stała šturškom dla spravy ŭsiaho žyćcia. U pieršaj zali možna pabačyć aryhinalnyja kaściumy, jakim 150-200 hadoŭ. Ich sabrali padčas ekśpiedycyi pa susiednich vioskach.

Akramia aryhinalnych kaściumaŭ, supracoŭniki aktyŭna zajmajucca tkactvam, zachoŭvajučy ŭnikalnuju technałohiju vytvorčaści. Sprava daje fidbek: kaściumy pabyvali na vystavach u Rasiei, Polščy, Vienhryi i navat Kitai. Usie achvotnyja mohuć nabyć biełaruskuju vopratku jak u samoj ustanovie, tak i na vystavach. Vialikim popytam kaściumy karystajucca ŭ žycharoŭ Polščy i Rasiei. Biełarusy prajaŭlajuć mieńšuju aktyŭnaść.

Kali ja vučyŭsia ŭ škole, u nas była vialikaja kampanija, — praciahvaje Anton na vulicy. — My jeździli ŭ Bieraście amal na kožny kancert ad «brestcity hardcore». Jak i va ŭsiakim horadzie, tut byli hopniki. Pamiataju vypadak, kali małaryckija chłopcy pajšli suprać navučencaŭ «chabzy». Na «strełku» pryjšło kala 300 čałaviek. Milicyja pryjechała, pahladzieła i źjechała: siły byli niaroŭnymi. Raniej pra Małarytu siarod bieraściejcaŭ chadzili čutki, što heta bandycki horad. Zaraz ničoha takoha niama: usie złačniaki paźnikali, a razam ź imi i hopniki.

Pa darozie ŭ park Anton źviartaje na zialony draŭlany dom. Tut adbyvalisia adnyja ź pieršych schodak BNF. Samaho Antona palityka nijakim čynam nie čapałasia. Ale jon zaŭvažaje, što ŭ krainie dastatkova šmat prablem, jakija nie vyrašajucca i addajuć niejkim absurdam.

Razmaŭlajučy ź ludźmi, ja zaŭvažyŭ, što panujučaja ideałohija nie padabajecca nikomu. Navat tym, chto pracuje ŭ dziaržaŭnych ustanovach. Hałoŭnaja prablema ŭ ludziach, što začapilisia za svaje miescy. Ideałahičnaja mašyna vypracoŭvałasia hadami, nichto nie choča varušycca. Biurakratyja i varožy nastroj da ŭsiaho novaha — hałoŭnaja prablema. Naprykład, nie tak daŭno dzietak z himnazii chacieli adpravić u Polšču na niejkaje mierapryjemstva. Vykankam adrazu hetuju ideju ŭspryniaŭ u štyki.

Z kulturaj taksama situacyja nie lepšaja: pa toj ža historyi chapaje biełych plam, i my šmat čaho nie viedajem. U toj ža čas ja baču, što moładź u nas prahresiŭnaja, jeŭrapiejskaja, i heta daje nadzieju, što Biełaruś usie ž taki stanie jeŭrapiejskaj krainaj. Pavolna, ale my ruchajemsia ŭ pravilny bok.

U dokaz svaich słoŭ Anton raspaviadaje pra svajho adnakłaśnika, jaki adkryŭ tut škołu boksa dla dzietak. Usio budavałasia na entuzijaźmie, jon hareŭ spravaj. Ale abyjakavaść z boku miascovych uładaŭ pryviała da taho, što chłopiec źjechaŭ u Maskvu zarablać hrošy.

U Małarycie zastałosia tolki try siabry, astatnija paźjazdžali. Na siońniašni dzień moj lepšy siabar — žonka. Ź joj my paznajomilisia na majstar-kłasie ŭ Polščy. Kali pajechali ŭ druhi raz — byli ŭžo zaručonyja. Uvieś svoj svabodny čas my pracujem, u subotu fatahrafujemsia. U Małarycie, darečy, vielmi dobra zdymać zorki: apoŭnač u horadzie paŭsiudna vyklučajuć śviatło.

Hadzińnik nam padkazvaje, što da ciahnika zastałosia dvaccać chvilin. My ruchajemsia ŭ bok čyhunačnaha vakzała i prosim Antona «patłumačyć» za tatuiroŭki.

Tatuiroŭki mnie zaŭždy padabalisia. Pieršuju ja zrabiŭ adrazu paśla ŭniviersitetu. Reakcyja ŭ rodnych była roznaj. Baćka vielmi składana heta pieranios. Muž siastry majho dzieda skazaŭ: «Nu ty Anton i bachnuŭ, byccam niejki pratez». U babuli taksama była cikavaja reakcyja: «U tvajho dzieda byŭ u baku nož, ale tatuirovak nie było». Zaraz praces naniasieńnia krychu spavoliŭsia: žoncy heta nie vielmi padabajecca, ale płany na novaje tatu jość. 

Blic

Apošni film, jaki spadabaŭsia — «Stronger» z Džiejkam Džylenchołam u hałoŭnaj roli.

Najlepšyja biełaruskamoŭnyja hurty — Relikt, Zolki Band i Zero 85. Apošnija ź Biełastoku, ale ŭsia tvorčaść na movie.

Ź biełaruskich haradoŭ mahu vyłučyć Harodniu. Jana staić niejak paasobku i adroźnivajecca ad astatnich.

Mała radzima — miesca, dzie ty naradziŭsia i vyras. Ja baču prablemu, što ludzi saromiejucca svajho miesca naradžeńnia. Adna pałova Małaryty kaža, što jana ź Bieraścia, druhaja pałova — ź Mienska. Mnie zdajecca, heta jaskrava pakazvaje nizki kulturny ŭzrovień nacyi.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?