Pachavańnie Franciška Alachnoviča. Vilnia, 1944

 Pachavańnie Franciška Alachnoviča. Vilnia, 1944

Postać pieršaje vieličyni

Francišak Alachnovič pražyŭ virlivaje žyćcio, poŭnaje padziejaŭ, emocyjaŭ i absalutnych tvorčych uźlotaŭ, pazačasavaha plonu… I byŭ zabyty. Aŭtar dvuch dziasiatkaŭ pjes, hruntoŭnaha daśledavańnia «Biełaruski teatar» i taho samaha eŭrapiejskaha bestseleru «Ŭ kapciuroch HPU», pra ŭłasny dośvied siadzielca stalinskich Sałaŭkoŭ, jakija jašče nichto nie nazyvaŭ HUŁAHam… Byŭ zabyty, a dakładniej, paśla vajny byŭ nahłucha zabaronieny, zasakrečany, schavany ŭ tajemnyja archivy, jak tady dumali, nazaŭsiody. Ale ŭsie padobnyja zabarony nasamreč časovyja, i Alachnoviča znoŭ pačali drukavać u 1990-ja.

Francišak Alachnovič

Francišak Alachnovič

Uražvaje enerhietyka jahonaha piśma i jahonaj asoby. Jon litaralna pradziraŭsia praz svaju dolu biełaruskaha (što dla mnohich značyła — trecierazradnaha) tvorcy, vyciahvajučy i siabie, i teatar, i ŭsiu našu kulturu na eŭrapiejskuju scenu, pieraadolvajučy pravincyjalizm i amatarstva. A ŭłady — što rasiejskija, što polskija ŭ Zachodniaj Biełarusi — hvałtam viartali jaho nazad, dazvalajučy jahonamu teatru tolki amatarski status. I voś, pačynajučy z 1990-ch, tytan staŭ razhortvacca ŭva ŭsiu svaju vielič. Viarnulisia na scenu jahonyja pjesy, publiku prosta pryhałomšyła pieravydańnie jahonych «Kapciuroŭ», na Rosach u Vilni paŭstaŭ jaho kienataf pracy vydatnaha skulptara Eduarda Padbiareskaha, źjavilisia knihi pra Alachnoviča, telepieradačy i filmy pra jaho. I hetuju chvalu ŭžo było nie spynić.

Alachnovič imkliva zaniaŭ svajo miesca ŭ pieršym šerahu nacyjanalnaha panteonu. I z novaj siłaj zahučała pytańnie: chto zabiŭ klasyka?

Razhadka blizka

Adkaz znajšoŭsia amal što «na pavierchni». Hetuju krynicu padkazaŭ mnie daślednik ź Biełarusi, imia jakoha ŭ metach biaśpieki ja nazvać nie mahu. Fakt padadzieny ŭ litoŭskaj savieckaj knizie, zborniku dakumentaŭ i materyjałaŭ «Litoŭski narod u Vialikaj Ajčynnaj vajnie (1941—1945)» (Lietuvos liaudis Didžiajame Tėvynės kare (1941—1945). Vilnius, «Mintis», 1982)*. Na staroncy 274 znachodzim dakument pad numaram 311, jon pryvodzicca ŭ pierakładzie z rasiejskaj, bo aryhinał adpraŭlaŭsia ŭ Maskvu.

«Sa zvodki ŁŠPR (Litoŭskaha štabu partyzanskaha ruchu) № 7 (25) pra źniščeńnie akupantaŭ i ich pamahatych.

15 sakavika 1944 hodu partyzany paviedamili, što ŭ Vilni partyzany zabili adkaznaha redaktara vydavanaj niemcami na biełaruskaj movie hazety «Biełaruski hołas», F. Alachnoviča».

U znoscy ŭdakładniajecca: «Hetuju akcyju praviała dyversijnaja trojka Vilenskaha haradzkoha atradu na čale ź Ja. Simanavičusam (Piatrajcisam)».

U Rudnickaj puščy sustrelisia bajavyja tavaryšy na bazie padpolnaha Paŭdniovaha abkamu Kampartyi Litvy. Simanavičus pieršy źleva, u biełym płaščy

U Rudnickaj puščy sustrelisia bajavyja tavaryšy na bazie padpolnaha Paŭdniovaha abkamu Kampartyi Litvy. Simanavičus pieršy źleva, u biełym płaščy

Partyzany atrymali ŭznaharody. Staić druhi źleva N. Karpis, toj samy, jaki paviedamiŭ pra zabojstva F. Alachnoviča ŭ Maskvu

Partyzany atrymali ŭznaharody. Staić druhi źleva N. Karpis, toj samy, jaki paviedamiŭ pra zabojstva F. Alachnoviča ŭ Maskvu

Chto zamoviŭ zabojstva

Litoŭski saviecki partyzanski ruch, jak i biełaruski, byŭ stvorany i kiravaŭsia z Maskvy. Uznačalvaŭ centralny štab usiaho savieckaha partyzanskaha ruchu pieršy sakratar CK KPB Pancielajmon Panamarenka, a litoŭskim štabam kiravaŭ pieršy sakratar CK KPŁ Antanas Śniečkus.

Čytajcie taksama:

«Aproč tych dvanaccaci hadoŭ, kali jon piŭ». Udava Ryhora Baradulina apublikavała niazvykłyja ŭspaminy pra jaho

U Maładziečnie zakryvajuć lalečny teatr, jaki staviŭ «Tutejšych»?

Volski: Ja tam byŭ dosyć ekzatyčnaj postaćciu sa svaimi doŭhimi vałasami i biełaruskaj movaj. A narod byŭ rozny

Клас
10
Панылы сорам
3
Ха-ха
0
Ого
7
Сумна
38
Абуральна
27