Sprava ab teraryźmie atrymała vielizarny rezanans u hramadstvie. Adkryty praces, jaki pavinien byŭ supakoić biełarusaŭ, dakazać niesistemny charaktar teraktaŭ i sistemnaść mier, što prymajucca dziaržavaj, pasiejaŭ jašče bolšyja sumnievy ŭ biaśpiecy našaha paŭsiadzionnaha žyćcia.

Šerah pytańniaŭ tak i zastaŭsia za ramkami sudovaha śledstva: jak vyjšli na kvateru, dzie znachodzilisia Kanavałaŭ, Kavaloŭ i Pačyckaja, ci moh Kanavałaŭ zrabić vybuchovuju pryładu ŭ sklepie biez vyciažki i śpiecabstalavańnia, ci byŭ u jaho matyŭ?
Hetyja pytańni źjaŭlajucca klučavymi dla razumieńnia sutnaści ździejśnienaha teraktu. Žurnalisty ahienctva «Interfaks-Zachad» stali pravodzić svajo rasśledavańnie. Paśla sieryi publikacyj ź imi źviazaŭsia čałaviek, blizki da śledstva. Na ŭmovach ananimnaści jon pahadziŭsia adkazać na niekatoryja pytańni, aśviatlić nieviadomyja raniej šyrokamu kołu akaličnaści hetaj spravy.

— Pieršaje, klučavoje pytańnie: jak vyjšli na kvateru na vuł. Karala? Jak udałosia praktyčna praz sutki paśla teraktu zatrymać nikomu raniej nie viadomaha Dźmitryja Kanavałava? U chodzie sudovaha śledstva hetaje pytańnie tak i zastałosia biez adkazu, što sparadziła viersiju pra navodku na Kanavałava.

— Usiu noč apieratyŭniki prahladali zapisy kamier videanazirańnia na «Kastryčnickaj». Šukali ludziej z sumkami, z bahažom. I tolki praz čatyry hadziny kančatkova spynilisia na padazravanym, jaki paśla zatrymańnia i vyjaviŭsia Kanavałavym. U hety pieryjad na stancyi kamiery zafiksavali niekalki padazronych ludziej z masiŭnymi sumkami. Adnaho ź ich stali «vieści», kali pierakanalisia, što tolki jon dzieści «straciŭ» sumku.

Spačatku mierkavałasia, što jon pracuje nie adzin, paličyli «kurataram» mužčynu stałaha vieku [na jaho źviartaŭ uvahu ŭ svaim vystupie advakat Stanisłaŭ Abraziej — IF], źviartali ŭvahu na žančynu, jakaja byccam abmieńvałasia pohladami z Kanavałavym. Usich ich paśla znajšli, z usimi havaryli, praviarali na palihrafie, tak zvanym «detektary chłuśni». Usie jany akazalisia ni pry čym. U mietro Kanavałaŭ byŭ adzin.

Paśla hetaha vyličyli, adkul jon pryjechaŭ — stancyi «Kupałaŭskaja», «Frunzienskaja». Jaho sproby kanśpiravacca, sychodzić z-pad abjektyvaŭ videakamier, naciahnutaja da brovaŭ šapka, viadoma ž, uskładnili pracu apieratyŭnikaŭ. Ale ŭsiaho ŭličyć niemahčyma.

Jon 10 krasavika zachodziŭ na «Frunzienskaj» i vychodziŭ na «Frunzienskaj» i 11-ha zachodziŭ tam ža, a paśla vybuchu jon išoŭ pa linii mietro i znoŭ trapiŭ u pole zroku tych ža kamier nazirańnia.

Vyličyli kvadrat, adkul pryjšoŭ Kanavałaŭ: vulicy Suchaja, Ramanaŭskaja Słabada, Kalektarnaja, Niamiha. Heta nievialiki kvartał i žylla tam niašmat. Da poŭdnia 12 krasavika ŭ śledčych ŭžo było padrabiaznaje apisańnie Kanavałava, atrymanaje pry analizie kamier mietro: adzieńnie, rost, uzrost, charakternaja sutułaść.

Bolš za toje, byŭ užo ŭmoŭny partret, zrobleny ź videazapisaŭ vonkavych kamier, ustalavanych na Kastryčnickaj płoščy, kudy jon viartaŭsia, kab pahladzieć, što adbyvajecca kala mietro paśla vybuchu. Astatniaje — sprava techniki. Pajšli pa rajonie — kramach, prypynkach.

I tut upieršyniu ŭdača adviarnułasia ad Kanavałava.

Jon vychodziŭ 12-ha krasavika ŭ kramu. U toj ža vopratcy, što i byŭ u mietro! I ŭ kramie jon sutyknuŭsia z apieratyŭnymi supracoŭnikami.
Dalej jaho prosta daviali da chaty.

* * *

Darečy, u sudzie Kavaloŭ davaŭ pakazańni, što nichto 12-ha z kvatery nie vychodziŭ, a abvierhnuć hetyja pakazańni nie było kamu. Čamu ž nie byli vyklikanyja tyja, chto jaho vyličyŭ? Čamu my nie viedajem taho ščaśliŭčyka, jaki sutyknuŭsia ź im tvaram da tvaru? Mahčyma, jon opier, jakomu nielha «śviacicca», ale jaho možna było dapytać na zakrytym pasiadžeńni, nie pakazvajučy tvar i źmianiŭšy hołas. Precedenty ŭ našaj Fiemidy jość. Ale heta ŭžo, jak kažuć havarycca, pytańni da śledstva.

— Ci jość dokazy, što ŭ mietro vybuchnuła mienavita sumka? I čamu ŭ ciełach zahinułych i paciarpiełych praktyčna nie było paražajučych elemientaŭ bomby — hajek, bałtoŭ?

— Sapraŭdy, videa, jakoje paćviardžaje, što Kanavałaŭ pastaviŭ svaju sumku kala łaŭki i adyšoŭ, niama — hetyja paru mietraŭ pierona znachodziacca pa-za zonaj achopu kamier nazirańnia. Ale jon pryjšoŭ na stancyju z torbaj i pajšoŭ biez torby. Chutčej za ŭsio, jon pastaviŭ sumku pobač sa łaŭkaj i pačakaŭ, pakul pryjšła elektryčka —
jaho susiedzi pa pieronie źmianilisia, a tyja, chto padyšoŭ paźniej, užo mahli ŭbačyć čałavieka biez sumki i sumku, jakaja staić kala łaŭki, na jakoj, chutčej za ŭsio, siadzieli inšyja ludzi.

Učastak stoli, paškodžany paražajučymi elemientami, maje viejerapadobnuju formu. Askołki pajšli nie ŭ navakolnych ludziej, a ŭ stol. Heta paćviardžajecca materyjałami śledstva. U chodzie śledčaha ekśpierymientu pa vyrabie pryłady, vykarystanaha 11 krasavika, Kanavałaŭ pakazaŭ, što raźmiaściŭ paražajučyja elemienty ŭ sumcy — nad słoikami z vybuchoŭkaj. A ludzi hinuli i byli traŭmavanyja ŭ asnoŭnym ad baratraŭmaŭ — chvali vysokaha cisku i askołkaŭ kamienia, jakim azdoblenaja stancyja mietro.

toje, što vybuchnuła mienavita torba, paćviardžajecca vyjaŭlenymi ŭ chodzie detalnaha daśledavańnia miesca vybuchu frahmientami: tkaniny, małanki.

— Čamu nie znojdzieny pult, jaki inicyjavaŭ vybuch u mietro?

— Kanavałaŭ raspavioŭ śledstvu, što jon vykinuŭ pult u śmiećcievy bak u rajonie płoščy Svabody. Praŭda, niekalki razoŭ pakazvaŭ roznyja baki. Kolki ton śmiećcia było pierabrana na haradskoj zvałcy, kolki mabilnikaŭ, budzilnikaŭ było znojdziena! Ale biezvynikova. Chutčej za ŭsio, jon prosta ździekavaŭsia.

Miarkujučy pa jaho maršrucie: jon vyjšaŭ paśla vybuchu na «Kupałaŭskaj», prajšoŭ mima budynka Administracyi, pazirajučy čamuści na vokny budynka, spuściŭsia da cyrka, potym da raki, — pult jon vykinuŭ u Śvisłač.
Potym pa druhim baku padniaŭsia da Pałaca Respubliki i niejki čas naziraŭ za tym, što adbyvajecca na płoščy, kudy ŭžo źjechalisia mašyny chutkaj dapamohi, MNS, dzie ŭžo lažali paranienyja i zabityja.

— Čamu ž Kanavałaŭ nie bajaŭsia dačasnaha vybuchu — dazvalaŭ taksistu davoli niadbajna stavić torbu z vybuchoŭkaj u bahažnik? Dy i vybuchovaje prystasavańnie, vyjaŭlenaje ŭ 2008 hodzie, ludzi šturchali nahami.

— A čaho jamu bajacca? U mietro ŭ jaho ŭ butlach była saletra, źmiešanaja z aluminijevaj pudraj i inšymi kampanientami. Jon moh choć z 9 paviercha kidać hetuju sumku, u ahoń kidać — chiba što zaiskryłasia b.

Heta bryzantnaje vybuchovaje rečyva — rečyva, jakoje samo nie ŭzarviecca. Jaho treba inicyjavać, heta značyć patrebien maleńki vybuch, kab pajšła łancuhovaja reakcyja. Mienavita dla hetaha i patrebien byŭ uzryvalnik z trypierakisam acetonu. Kali uzryvalnik nie aktyvavany, jamu taksama ničoha nie pahražaje.

U 2008 hodzie pryładu ź vialikaj kolkaściu trypierakisu acetonu chiba što nie futbolili.

Śviežy trypierakis — vielmi ŭstojlivaje rečyva. Toje, što apošnim časam pišuć pra «kisu», nie zusim adpaviadaje rečaisnaści. Jaje vybuchaniebiaśpiečnaść raście tolki z časam.

— Dzie vyrablena vybuchovaje prystasavańnie, jakoje nie vybuchnuła ŭ 2008 hodzie? Čamu rasijskija ekśpierty pryjšli da vysnovy, što Viciebsk u rehijon vyrabu vybuchovaj pryłady nie ŭvachodzić? I adkul na im adbitki palcaŭ nieviadomych? I čamu ekśpierty paličyli što taja pryłada, jakaja vybuchnuła, i taja, što nie vybuchnuła, zroblenyja roznymi ludźmi?

— Sapraŭdy, doŭhi čas ličyłasia, što pryłady 2008 vyrablalisia hrupaj asob, prafiesijanałami. Viersija «nastaŭnika i vučnia», jakaja źjaviłasia tady ž, u 2008 hodzie, zaviała rasśledavańnie ŭ tupik. Ale hetaja viersija vytłumačalnaja. Da 2008 hoda pahroza teraryzmu dla Biełarusi była tolki hipatetyčnaj. Paśla vybuchaŭ na Dzień Niezaležnaści my kansultavalisia z rasijskimi ekśpiertami, ź izrailskimi. Ale ŭ kožnaha ź ich svaja linija, abumoŭlenaja ŭnutranymi faktarami. Tak, rasiejcy bačać va ŭsim kaŭkazski śled, izrailcianie — arabski. Jaki ŭ nas araba-kaŭkazski śled!

Klučavy sumnieŭ — heta vysnovy ekśpiertaŭ FSB ab zonie vyrabu vybuchovaj pryłady na asnovie analizu pyłku raślin, vyjaŭlenaj na jaho elemientach. Čamu hetuju ekśpiertyzu rabiła FSB? — Bo 

tolki FSB vałodaje unikalnaj bazaj dla praviadzieńnia padobnych ekśpiertyz na padstavie pyłku raślin, sabranych z usiaho byłoha SSSR
. Tady była ideja stvaryć adzinuju adčynienuju bazu, jakoj usie mahli b karystacca, nie tolki śpiecsłužby, ale, u pieršuju čarhu, miedyki. Adnak, pa šerahu pryčyn, siońnia hetaja baza zasakrečanaja i znachodzicca ŭ vyklučnym padparadkavańni FSB.

Viedaju, što maładyja biełaruskija navukoŭcy, jakija cikaviacca tematykaj palinamarfałahičnych daśledavańniaŭ, na praciahu niekalkich hadoŭ pravodzili daśledavańnie na najaŭnaść pyłku hraba, buka i inšych redkich raślin u roznych rehijonach Biełarusi. Mienavita pa areałach vyrastańnia hraba i buka rasiejcami byŭ vyznačany rehijon vyrabu frahmienta bomby. Ale z momantu zboru uzoraŭ prajšoŭ nie adzin dziasiatak hadoŭ, źmianiajecca klimat, źmianiajucca areały rostu raślin. Chto dziesiać hadoŭ tamu viedaŭ pra barščeŭnik, jaki ŭ apošnija hady apanavaŭ biełaruskija lasy? Vyznačyć ža najaŭnaść u pyle pyłka buka i hraba — pyłok hetych raślin fihuravaŭ u spravie — nieskładana. Jon zachoŭvajecca na praciahu niekalkich hadoŭ u miescach, abaronienych ad sonca i vilhaci. Heta moža zrabić luby batanik ź mikraskopam. Vysnovy byli siensacyjnymi! Ślady krasavańnia ŭsich hetych raślin byli vyjaŭlenyja ŭ Viciebsku mienavita ŭ rajonie DSK. Supadzieńnie pyłka — 99%!

Razumiejučy, što hetaja ekśpiertyza źjaŭlajecca adnym z klučavych momantaŭ u spravie,

biełaruskija śpiacy abłazili ŭsiu krainu ŭ pošukach miescaŭ, dzie mohuć adnačasova raści raśliny, nie charakternyja ŭ cełym dla našaha rehijonu. Tłumačeńnie pryjšło paśla analizu probaŭ, uziatych pa ŭsioj Biełarusi. Anałahičny skład pyłku znojdzieny ŭ rajonie Mirskaha zamka, Niaśviža i šerahu inšych rajonaŭ staradaŭniaj zabudovy. DSK — heta stary rajon, tam kaliści była siadziba, a za niekalki kiłamietraŭ ad jaho raźmieščany bijałahičny zakaźnik, zvany ŭ narodzie «Čortava barada». A ŭ XIX stahodździ było vielmi papularna zasadžvać majontki ekzatyčnymi tady raślinami, u lik jakich traplali hraby i buki.

— Čamu Kanavałaŭ nie aktyvavaŭ pieršuju vybuchovuju pryładu ŭ 2008 hodzie? Uzryvalnik znachodziŭsia ŭ vyklučanym stanoviščy.

— Uzryvalnik znachodziŭsia ŭ stanoviščy vyklučana, kali vybuchovaje prystasavańnie patrapiła na ekśpiertyzu da vybuchatechnikaŭ. Ale ŭspomnicie, što kazali chłopcy, jakija jaho znajšli: chacieli vypić soku, adkryli viečka — i vyskačyŭ tumbler. Mahčyma, tumbler byŭ uźviedzieny, ale pry adkryćci viečka łancuh razmykaŭsia. Heta mahło być zroblena ź mierkavańniaŭ biaśpieki vykanaŭcy: kali niešta pojdzie nie tak, adkryŭ pačak z sokam i ŭsio — pryłada adklučajecca.

— Čamu na vybuchovaj pryładzie, jakoje nie vybuchnuła, vyjaŭlenyja adbitki palcaŭ nieviadomych?

— Tamu što paśla znachodki jaho kratali, niuchali, hruba kažučy, lizali ŭsio kamu nie lanota. Nieapraŭdany hieraizm, što miažuje z hłupstvam. Ale heta taksama možna rastłumačyć tym, što my nie hatovyja byli tady da teraktaŭ. I heta vybuchovaje prystasavańnie pieršapačatkova ŭsprymali, jak mulaž. Dva hady śpiecsłužby i milicyja šukali śpiecyjalistaŭ, jakija ŭ palčatkach i mascy rabili vybuchovaje prystasavańnie. Praviarali chimikaŭ, studentaŭ-chimikaŭ, ale nichto nie praviaraŭ školnikaŭ, što mieli ŭ apošnija hady pośpiechi ŭ chimii.

— Darečy i sabaka nie adreahavaŭ na heta vybuchovaje prystasavańnie, niahledziačy na toje, što ŭ jaho skład uvachodziŭ tracił?

— Heta taksama ŭmacavała sapioraŭ ŭ mierkavańni, što heta mulaž. Ale sabaka, pa-pieršaje, moža efiektyŭna pracavać u takim natoŭpie tolki niepraciahły čas, potym joj treba adpačynak. Pa-druhoje, pierakis acetonu maje vielmi mocny pach, jaki adbivaje pach traciłu. Akramia taho, tracił byŭ płaŭleny, što taksama pamianšaje jaho pach.

A taja akaličnaść, što Kanavałaŭ pastaviŭ pakiet z bombaj nibyta za ačapleńniem, a vyjavili pakiet da ačapleńnia, taksama vytłumačalnaja. Błytanina paniaćciaŭ. Ačapleńnie tady było tolki tam, dzie znachodzilisia achoŭvanyja asoby, dalej było nie ačapleńnie, byli patruli, jakija mahli paprasić pakazać, što ŭ sumcy, a mahli i nie paprasić.

— Čamu Kanavałaŭ nie sabraŭ na śledčym ekśpierymiencie dakładnuju kopiju vybuchovaj pryłady ŭ mietro, a taksama vybuchovych pryład, užytych na Dzień Niezaležnaści 2008 hoda? Čamu ŭ chodzie ekśpierymientu ŭžyvalisia roznyja zamieńniki (muka, piasok, makarony, cukierki), a nie sapraŭdnyja rečyvy i elemienty?

— Ciažka skazać, čamu Kanavałaŭ nibyta pamyliŭsia. Ja dumaju, jon prosta ździekavaŭsia. Choć rukami dziejničaŭ prafiesijna, heta vyrazna vidać na videazapisach śledčaha ekśpierymientu. Luby psichołah-pačatkoviec skaža, što vyznačyć ci chłusić čałaviek, fantaziruje, abo sprabuje niešta ŭspomnić, možna nie tolki pa jaho ruchach, ale i pa jaho pohladu, intanacyi, mimicy i šerahu inšych prykmiet.
Užyvańnie ŭ chodzie śledčaha ekśpierymientu rečyvaŭ i elemientaŭ, jakija imitujuć sapraŭdnyja, abumoŭlena, u pieršuju čarhu, pytańniem biaśpieki. Dzie harantyja, što jon nie pasprabuje padarvać sabranuju im pryładu? Na śledstvie jon naohuł davaŭ šmat iłžyvych detalaŭ, ad jakich potym admaŭlaŭsia. Ale ŭsie jaho słovy praviaralisia, jon heta viedaŭ i prymušaŭ śledstva «papracavać».

— Adno z klučavych pytańniaŭ: ci mahčyma vyrabić takija vybuchovyja pryłady ŭ nieabstalavanym sklepie, bieź vientylacyi, vyciažki?

— Pytańnie — što vyrabić? Kali kazać ab vybuchovaj pryładzie 2008 hoda, jano składałasia z traciłu i trypierakisu acetonu vahoj kala 200 h. Tak,

za adzin raz stolki «kisy» składana vyrabić biez vyciažki, ale ŭ niekalki zachodaŭ heta mahčyma.
Trypierakis nie takoje ŭžo niebiaśpiečnaje rečyva, jak u nas padajuć. Jano vykarystoŭvałasia terarystami z kanca XIX stahodździa. U 80-ja hady pravaachoŭnymi orhanami adnoj z arabskich krain było vyjaŭlena vybuchovaje prystasavańnie, jakoje składajecca z 2 kh trypierakisu acetonu. Pravilna pryhatavanaje rečyva stabilnaje. Niestabilnym jano robicca z časam. Ale jaho možna davoli doŭha zachoŭvać u śpiecyjalnym rastvory. Uvohule, treba ŭmieć ź im abychodzicca.
Kali ž kazać pra vybuchovuju pryładu 2011 hoda, na jaho vyrab pajšło niapoŭnyja 3 dni ad 5 da 8 krasavika. Pa sutnaści z trypierakisu Kanavałaŭ zrabiŭ tolki inicyjavalny zarad vahoj kala 20 h. Usio astatniaje — saletra i inšaje — było nabyta ŭ susiedniaj kramie i źmiašana litaralna za paŭhadziny.
Akramia taho, zimoj i viasnoj hetaha hoda
jon vypraboŭvaŭ vybuchovyja pryłady padobnaha typu, heta ŭsio jość na jaho fota i videa.
Ale vypraboŭvaŭ na adkrytaj prastory. Vidavočna, što siła, ź jakoj bomba vybuchnuła na stancyi, heta značyć u prastory zakrytaj, była niečakanaściu dla samoha Kanavałava.

— U sudzie havaryłasia, što stymułam da vyrabie vybuchovaha prystasavańnia stała daktyłaskapijavańnie Kanavałava. Ale adbitki palcaŭ u jaho źniali tolki 9 krasavika. Dyk što ž jaho padšturchnuła?

— Uviečary 4 krasavika jon atrymaŭ pazoŭ ab nieabchodnaści źjavicca dla daktyłaskapii, tam było ŭkazana, što ŭ advarotnym vypadku jon budzie daktyłaskapijavany prymusova. Na ranicu jon patelefanavaŭ svajmu majstru i skazaŭ, što zachvareŭ i syšoŭ u sklep. Śledčyja praanalizavali jaho telefanavańni. Kali raniej jon kožnuju hadzinu ci razmaŭlaŭ z kim-niebudź ci ŭvachodziŭ u internet, dyk pačynajučy z 5 čysła jon praktyčna spyniŭ znosiny. Na ŭsie prapanovy siabroŭ sustrecca jon adkazvaŭ admovaj. Da 8-ha krasavika jon zrabiŭ vybuchovuju pryładu i abtelefanavaŭ usich siabroŭ, arhanizavaŭ sustreču.
Padobna na toje, raźvitvaŭsia ź imi. Dadomu pryjšoŭ da 2-j hadziny nočy. Tamu ekśpierty, jakija pryjšli 9-ha zdymać adbitki palcaŭ da jaho dachaty, ź ciažkaściu jaho pabudzili ŭ 11 hadzin.

A toje, što ŭ jaho ruki nie pacieli ad strachu, jak kazaŭ na śledstvie ekśpiert, dyk jon vielmi drenna siabie adčuvaŭ i nie vielmi dobra dumaŭ, razvažaŭ. Kanavałaŭ zaŭsiody vielmi ciažka pieražyvaŭ pachmielle.

Dla padstrachoŭki paśla hetaha jon znajšoŭ kvateru ŭ Viciebsku na sutki, advioz tudy vybuchovuju pryłada, potym pajechaŭ na vakzał i kupiŭ bilet u Minsk.

— Jaho znachodžańnie ŭ Minsku taksama nie da kanca prajaśnienaje ŭ sudzie. Što za žančyna znachodziłasia ŭ zdymnaj kvatery na vuł. Karala, kali tudy pryjšli Kavaloŭ i Kanavałaŭ? Što za kartka rasijskaha apieratara sotavaj suviazi Miehafon była vyjaŭlenaja?

— Kvatera na Karala zdavałasia kanviejeram. Dakładniej,

jana była zdadzienaja na praciahły termin adnamu čałavieku, jaki pierazdavaŭ jaje na sutki bieź viedama haspadara. Tamu ničoha dziŭnaha ŭ tym, što žychary mahli sutyknucca, nie było, jak i ŭ tym, što ŭ kvatery mahli być vyjaŭlenyja sim-karty.

* * *

Tady možna vieści havorku pra łžeśviedčańnie ryełtaraŭ, jakija śćviardžali, što da Kanavałava kvatera nikomu nie zdavałasia. I niezrazumiełaja pazicyja suda, jaki admoviŭsia daśledavać kartku Miehafona…

— Ci akazvali na Kanavałava i Kavalova cisk u kamiery? Čamu jany admaŭlajucca ad pakazańniaŭ?

— Pry zatrymańni siła, biezumoŭna, była ŭžytaja. A jak inakš možna zatrymlivać čałavieka, jaki padazrajecca ŭ teraryźmie? A raptam u jaho hranata ŭ rukach, raptam u jaho pojas šachida? Spačatku jaho treba źnieruchomić, a potym užo razmaŭlać. Heta praviła!

Jaki cisk?! Ź jaho parušynki zdźmuchvali. Dy i što jamu pieraškadžała skardzicca advakatu.

A pakazanaje pa telebačańni na pieršy pohlad žorstkaje kanvajavańnie — nieabchodnaja miera, jakaja ŭžyvajecca da asabliva niebiaśpiečnych złačyncaŭ. Dy i Kanavałaŭ z Kavalovym nie kulok cukierak skrali.

Kanavałaŭ u pieršyja dni pryznaŭ ŭsie vybuchi, u tym liku i viciebskija, ale

kali jaho pavieźli na śledčy ekśpierymient u Viciebsk, štości ź im adbyłosia, jon zakryŭsia i admoviŭsia ad usich viciebskich epizodaŭ. Heta «miestačkovaja» psichałohija — nie paskudzić tam, dzie žyvieš. Spačatku jon vyjšaŭ za miežy DSK, potym za miežy Viciebska.

Darečy, vialikaja kolkaść viciebskich epizodaŭ u spravie Kanavałava — heta nie sproba pravaachoŭnikaŭ śpisać tak zvanych «hłucharoŭ». Śledstva ab hetych epizodach daviedałasia ad Kavalova. I kolki b jon ni admaŭlaŭsia ad svaich pakazańniaŭ, jon sam piedantyčna i inicyjatyŭna raspaviadaŭ, što, dzie i kali ździajśniaŭ Kanavałaŭ. Možna pravieryć u spravie. Spačatku iduć pakazańni Kavalova, a potym śledčyja dziejańni pa ich praviercy.

Nu navošta siłavikam «viešać» na Kanavałava spravu, pa jakoj užo asudžanyja ludzi [vybuch kijoska «Sajuzdruku» — IF]! Bo heta śviedčyć ab tym, što śledstva tady praviedziena niajakasna, što palatuć pahony, ludzi pazbaviacca svaich pasad.

Ab usich viciebskich epizodach — padjezdy, raściažki, kijoski i vybuchi — śledstvu raspaviadaŭ Kavaloŭ. I ab svaim udziele ŭ hetym taksama. A Kanavałaŭ da vočnaj staŭki nie kazaŭ ab udziele Kavalova.

— Niaŭžo za im nichto nie stajaŭ, nichto nie «natchniaŭ» jaho, choć by praź internet? Jaki matyŭ u Kanavałava ździajśniać terakty?

— Pošuk, chto staić za Kanavałavym, — heta była asnoŭnaja zadača śledstva. Adkaz — nichto. Kanavałaŭ — adzinočka, jaki zapłanavaŭ i ździejśniŭ masavaje zabojstva hramadska niebiaśpiečnym sposabam.

U spravie fihuravała, što ŭ jaho nastolnaj knihaj byŭ Kryminalny kodeks. Ale čamuści nie było adznačana, što kodeks byŭ zacuchmoleny na art. 289 — teraryzm. Jaho nichto nie prymušaŭ vyvučyć farmuloŭku artykuła: destabilizacyja situacyi, zapałochvańnie nasielnictva i h.d. Jon daŭno siabie da hetaha rychtavaŭ. Jon lapiŭ ź siabie «hieroja»-terarysta. Možna skazać, što Kanavałava viało jaho druhoje «ja».

Jon zahladzieŭ da dzirak takija filmy, jak «Žyćcio i śmierć Devida Hiejła», «Amieryka — naša historyja», «Daroha na Arlinhtan», — heta filmy pra teraryzm. Lubimaja telepieradača — «Nadzvyčajnaje zdareńnie». Kanavałaŭ navat u maniery pavodzinaŭ, žestach kapijavaŭ kinahierojaŭ, ujaŭlaŭ saboj niejki zborny vobraz z hetych filmaŭ. Jon mietadyčna adsočvaŭ kryminalnuju chroniku ŭ navinach, asabliva vypuski, jakija tyčylisia teraktaŭ za miažoj. A jašče ŭ jaho było videa katavańniaŭ ciažarnych žančyn i hetak dalej. Usio heta jość u pakazańniach jaho siabroŭ i adnakłaśnikaŭ.

Čamu lekary nie ŭbačyli ŭ im prajaŭ patałahičnaj žorstkaści? Heta pytańnie da lekaraŭ. Ale całkam vidavočna, što jon adkazvaje za svaje dziejańni. Adzin ź jaho pryjacielaŭ-susiedziaŭ raspaviadaŭ, što Kanavałaŭ pačynaŭ svaju «karjeru», vypraboŭvajučy vybuchoŭku na kotkach — zapichvaŭ jaje ŭ chlebny miakiš, kapaŭ valarjanki, kotačka lizała «padarunačak», a jaje raznosiła na šmatki.

Kali pahladzieć na jaho pakoj, jaki jon dzialiŭ z bratam, dakładniej jaho pałovu, — heta niby dźvie roznyja pakoi. U brata usio, jak u narmalnaha chłopca — muzyka, filmy, časopisy z pryhožymi dziaŭčynkami, u Kanavałava — nijakich narmalnych chłapiečych intaresaŭ. Akramia dyskaŭ z «čarnuchaj» u pakoi praktyčna nie było ničoha, jon naohuł piedant, akuratyst.
Kanavałaŭ absalutna nie cikaviŭsia dziaŭčatami. Dziaŭčaty ličyli jaho całkam biaśpiečnym — mahli paśla pryniaćcia značnaj kolkaści ałkaholu ŭ nižniaj bialiźnie lehčy pobač ź im spać, absalutna nie turbujučysia za nastupstvy. Nazyvali jaho «najlepšaj siabroŭkaj». Pry hetym chłopcy taksama ličyli jaho dobrym siabram, biez usialakich nietradycyjnych schilnaściaŭ.
U Kanavałava byli vielmi blizkija adnosiny z maci i… nijakich adnosin z baćkam. Kali jon byŭ padletkam, baćka syšoŭ ź siamji, potym praz dva hady, viarnuŭsia. Ale Kanavałaŭ z tych časoŭ nie razmaŭlaŭ ź im, nie zachodziŭ u jaho pakoj. Ci byŭ jašče niejki kanflikt, nieviadoma, ale baćki adrazu pavieryli ŭ toje, što heta jon ździejśniŭ terakt.
— Dziaŭčaty, kotački, kino… Jon mańjak?

— Nie.

Mańjak — heta adchileńnie psichiki. Kanavałaŭ narmalny. Ale ŭ jaho była svaja interpretacyja ahulnačałaviečych kaštoŭnaściaŭ. Zrešty, nie tolki ŭ Kanavałava. U Kavalova, u niejkim sensie, taksama. Jon bajaŭsia stać «stukačom», a ŭ vyniku staŭ saŭdzielnikam teraktu, vinavatym u hibieli ludziej…
— Čamu ž zaraz Kanavałaŭ nie sprabuje vystavić siabie hierojem, čamu maŭčyć u sudzie?

— Jon ničoha nie budzie dakazvać hramadstvu. Hramadstva dla jaho šeraja masa. Jon dakazaŭ ŭsio sabie. Dla siabie jon hieroj, pieršy teraryst ŭ Biełarusi, i dakazvać advarotnaje — nie ŭ jaho intaresach. Paśla padziei 2008 hoda svaim pryjacielam i siabroŭkam jon niejak prahavaryŭsia: «Ja strašny čałaviek, ale narod jašče budzie ŭdziačny mnie za toje, što ja zrabiŭ».

…Jon choča stać pieršym terarystam, zaniać hetuju nišu, pakul jana volnaja.

* * *

Žurnalisty ahienctva «Interfaks-Zachad» źviartalisia ŭ Hienieralnuju prakuraturu i KDB z prośbaj adkazać na hetyja ž pytańni, dać aficyjnuju viersiju. «Usie kamientary, usie intervju buduć mahčymyja tolki paśla rašeńnia suda», — taki adkaz z abodvuch viedamstvaŭ.

Abviaščeńnie prysudu pryznačanaje na 30 listapada.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?