U pašparcie abjekta — pustyja hrafy.

U pašparcie abjekta — pustyja hrafy.

Hazieta «Novy čas» raskazvaje pra vizit da navukovaha kiraŭnika miemaryjalnaj zony «Kurapaty» i dački represavanaha paeta Mai Klaštornaj pradstaŭnikoŭ inviestara restarannaha kompleksu. Vydańnie taksama pahutaryła z historykam Iharam Kuźniacovym i načalnikam upraŭleńnia pa achovie historyka-kulturnaj spadčyny i restaŭracyi Minkultury Iharam Čarniaŭskim.

Kandydat histaryčnych navuk, śpiecyjalist pa masavych represijach i reabilitacyi achviaraŭ teroru, lidar mižnarodnaj arhanizacyi «Miemaryjał» u Biełarusi Ihar Kuźniacoŭ aburany haniebnym «susiedstvam» i taptańniem pamiaci. Jon raspaviadaje NČ pra parušeńni i padkarektoŭki čynoŭnikaŭ u hetaj spravie.

— Isnuje dakumient, jaki byŭ stvorany jašče padčas pieršaj i druhoj ekshumacyj pareštkaŭ z Kurapataŭ, — kaža historyk. — Archieołahi Instytuta historyi składali schiemu pachavańniaŭ, jaje kopija jość i ŭ mianie. Zhodna joj, pachavańni raspaścirajucca na terytoryju našmat dalejšuju za Kurapacki les — navat aŭtazapravačnaja stancyja, pamiž jakoj i lesam zaraz budujecca «Bulbaš Choł», mieścicca na kostkach...

— Ale jak u svoj čas ułady dali zhodu na budaŭnictva hetaj AZS?

— U suviazi z tym, što hetuju schiemu archieołahaŭ čynoŭniki praihnaravali, źjaviłasia zapraŭka. Naohuł, hetaja historyja pačałasia ŭ 2001 hodzie, kali pašyrali kalcavuju darohu, i adbyłosia supraćstajańnie ŭładaŭ i hramadskaści. Paśla hetaha, dobra pamiataju, u hazietnaj rekłamie źjaviłasia nastupnaja abjava: «Budaŭnictva katedžnaha miastečka «Soniečny» ŭ ekałahična čystaj zonie». Dyk voś, «Soniečny» musiŭ znachodzicca mienavita na poli pamiž Kurapatami i «Akvabiełam». My raspačali raznastajnyja miery suprać budaŭnictva, sustrakalisia z čynoŭnikami, źviartalisia va ŭsialakija instancyi. I hetaje pytańnie zaŭvažyli źvierchu i nie dazvolili budaŭnictva.

Achoŭnyja zony Kurapataŭ my ličym umoŭna pa pierymietru lesu: z boku «Akvabieła» pa krai pola, dzie stajać kryžy, z boku Zasłaŭskaj šašy, z boku Zialonaha Łuhu — les pamiž kalcavoj darohaj i šmatpaviarchovikami, jakija stajać pierad miažoj achoŭnaj zony.

Darečy, Zasłaŭskaja šaša staić na pachavańniach, i navat za joj ichniaja kolkaść składaje nie mienš, čym u centralnaj častcy samich Kurapataŭ! I katedžnaja zabudova Cna, što sprava ad Zasłaŭskaj šašy, taksama zakranaje pachavańni.

Usie zhadanyja vyšej miežy pachavańniaŭ ułady praihnaravali, ustalavaŭšy ich tolki pa kraju lesu. Ale navat i ŭ hetym vypadku atrymlivajecca, što achoŭnaja zona pavinna być nie mienš za 50 mietraŭ ad miažy pachavańniaŭ. Adnak ad bližejšaj chvoi da śmietnika i kučaŭ piasku z budaŭnictva «Bulbaš Choła» nie budzie i takoj adlehłaści

50 mietraŭ dla achoŭnaj zony — heta samaje minimalnaje, zvyčajna — 100–200 mietraŭ. Tym bolš, što Kurapaty — najbujniejšyja mohiłki ŭ Biełarusi, nivodnyja mohiłki nie źmiaščajuć stolki pachavańniaŭ, jak tam. Pavodle samych ścipłych padlikaŭ, va ŭročyščy znachodziacca reštki ad 30 tysiač da 200 tysiač zabitych padčas represij ludziej.

Atrymlivajecca, što «Bulbaš Choł» adčyniajecca na kostkach, i jahonyja klijenty buduć zadavalniać svaje, jak havorycca, śvinskija jurlivaści i kapryzy pobač z mahiłami, kali nie na ich samich. Heta jak z hledzišča marali — naturalna?
.. Navat kali nichto nie viedaje, nie čuŭ pra Kurapaty, heta nie źmianiaje sutnaści spravy. Znoŭ ža, pytańnie da budaŭnikoŭ: kali buduješ, niaŭžo nie źviartaješ uvahi na šmatlikija kryžy pobač? I, kaniešnie, uładar hetaj zabaŭlalnaj ustanovy musić zadać sabie toje ž pytańnie, — miarkuje Ihar Kuźniacoŭ.

Hości ad čorta

Kala dvuch miesiacaŭ tamu da navukovaha kiraŭnika miemaryjalnaj zony «Kurapaty» i dački represavanaha paeta Mai Klaštornaj zavitali hości, jakija pryviali pradstaŭnika inviestara restarannaha kompleksu.

— Maładziony chacieli, kab ja pastaviła svoj podpis na ich prajekcie — dała zhodu na budaŭnictva ich abjektu ŭ achoŭnaj zonie, — kaža Maja Todaraŭna. — Zrazumieła, ja ničoha nie padpisała, a voś Ministerstva kultury im dało dazvoł. Paŭtarali mnie ŭsio: «A chto zaraz viedaje pra vašyja Kurapaty? My pytalisia ŭ susiedziaŭ, siabroŭ — nichto ničoha nie viedaje!»

Kali na nastupny dzień ja daviedałasia, jaki ž abjekt dakładna jany źbirajucca adčyniać kala miesca masavych rasstrełaŭ i pachavańniaŭ, to zachvareła — u mianie adnialisia nohi, — kaža žančyna praź ślozy. — Kali my žyvy, i na našych vačach takoje robicca — žach… Tolki niadaŭna zdoleła ŭstać z łožku, zaraz užo pa chacie chadžu, dabrałasia i da Jekaciaryninskaj carkvy (Śviata-Pietrapaŭłaŭski sabor — A.B.).

200 mietraŭ jak karova źlizała?

Pa słovach navukovaha kiraŭnika miemaryjału «Kurapaty», achoŭnaja zona vakoł uročyšča składaje 300 mietraŭ. Hetuju ličbu potym praihnaravała, nie zaćvierdziŭšy prajekt, Ministerstva kultury padčas sproby budaŭnictva katedžnaha miastečka «Soniečny», pra jakoje ŭžo kazaŭ historyk Ihar Kuźniacoŭ.

— Pavodle papieraŭ Minkulta, hetaja zona zaraz — 100 mietraŭ, skaracili ŭ try razy, padsunuli svaju, nie raspracavanuju śpiecyjalistami, schiemku, — adznačaje Maja Klaštornaja. — Z kim jana ŭzhadniałasia i chto kankretna davaŭ dazvoł, spytajciesia ŭ Minkulcie, u Čarniaŭskaha.
Ale adlehłaść pamiž lesam i krajem «Bulbaš Choła» zaraz mienš i za toje. Achoŭnaja zona Kurapataŭ — samaje ciažkoje i balučaje dla mianie pytańnie. I Minkult, i Kamitet architektury i horadabudaŭnictva Minharvykankamu dajuć dazvoł na budaŭnictva ŭ achoŭnaj zonie. Sa mnoj, jak z navukovym kiraŭnikom, nichto hetaje pytańnie nie ŭzhadniaŭ.

Takim čynam, i zhadanaja raniej AZS taksama ŭvajšła ŭ sapraŭdnuju, a nie pa ministerskich papierach, achoŭnuju zonu.

Aprača taho, Kurapaty pavinny mieć supraćpažarny prajekt, što taksama daŭno ŭžo parušana. Bolej za toje, budaŭniki «Bulbaš Choła» kučami piasku zasypali adziny ŭjezd u Kurapaty.

— Jak vy ličycie, z hledzišča marali, ci možna budavać zabaŭlalnyja kompleksy pobač ź miescami masavych pachavańniaŭ?

— Nielha ŭ nijakim razie! Tym bolš, što nichto z uładaŭ nie cikaviŭsia mierkavańniem hramadskaści. Miž tym, Kurapaty siońnia dahladajucca tolki dziakujučy plonnaj pracy hramadskich aktyvistaŭ, zvyčajnych ludziej. Ni Ministerstva kultury, ni Ministerstva architektury, ni Minharvykankam — nichto ź ich nie zrabiŭ uniosku ŭ zachavańnie pamiaci u Kurapatach. Niadaŭna ja pačuła ad adnaho inviestara, što tutejšyja ziemli pradajucca na začynienych aŭkcyjonach, tak atrymałasia i ź ziamloj pobač z Kurapatami.

Što adkazaŭ čynoŭnik

Ci ŭvajšoŭ «Bulbaš Choł» u achoŭnuju zonu? Na padstavie jakoha vyraku vyłučaŭsia ŭčastak pad budaŭnictva abjekta, i chto daŭ dazvoł? Z hetymi pytańniami ja źviarnułasia da čynoŭnika, jaki musić mieć niepasrednaje dačynieńnie da spravy, — načalnika ŭpraŭleńnia pa achovie historyka-kulturnaj spadčyny i restaŭracyi Ministerstva kultury Biełarusi Ihara Čarniaŭskaha.

Razmova atrymałasia cikavaj — Ihar Miafodźjevič uvieś čas pierapytvaŭ, ździŭlaŭsia, žartavaŭ, kašlaŭ, uzdychaŭ, razdražniaŭsia, a ja adčuvała siabie amal śledčym NKUS ci hiestapa, jaki vyciahvaje adkazy abcuhami.

— Ihar Miafodźjevič, vy, napeŭna, u kursie budaŭnictva «Bulbaš Choła» kala Kurapataŭ...

— Budaŭnictva čaho?..

— Restarannaha kompleksu. Ci ŭvachodzić hety abjekt u achoŭnuju zonu?

— Jaki? Restaran ci Kurapaty?

— Viadoma ž, restaran.

— Tam jość achoŭnaja zona, zona rehulavańnia zabudovy, zona achoŭna-pryvatnaja. Da nas, naprykład, pa restaranach nichto nie źviartaŭsia…

— Zaraz idzie havorka pra «Bulbaš Choł».

— Ja ž nie viedaju… Ja pa restaranach nie chadžu, u mianie stolki pracy, što niama kali zajmacca restaranami.

— Nu, jak heta — nie viedajecie? Uprytyk da Kurapataŭ, pa kalcavoj šašy, jon tam adzin taki.

— Nazva mnie ničoha nie havoryć, mnie treba viedać miesca… Niekali ŭzhadniałasia pytańnie pa budaŭnictvu ŭ zonie rehulavańnia zabudovy. Ale hety restaran, nie hety...

— Mienavita hety. Značyć, jon uvachodzić u zonu rehulavańnia zabudovy? Dyk na padstavie jakoha vyraku, chto i kali daŭ na heta dazvoł?

— Ja nie viedaju, pieršy raz pra hety restaran čuju — ad vas. Treba padnimać dakumienty. Heta było, daj Boh pamiaci, čatyry ci piać hod tamu.

— Dyk usio ž uzhadali? Vynikaje, što Ministerstva kultury tady vydała dazvoł na budaŭnictva…

— Nu, adkul ja viedaju? Vy — vielmi dziŭnyja ludzi! Heta piać hadoŭ tamu było, ja što, pavinien usio pamiatać? U nas štohod prachodzić pa 500 uzhadnieńniaŭ. Treba padnimać dakumienty ŭ archivie.

— Zhodna, davajcie ich padnimiem. Vy mnie dapamožacie?

— Źviartajciesia ŭ Ministerstva kultury.

…Prabačcie, a z supracoŭnikam jakoj ustanovy ja zaraz razmaŭlała? Z dyśpietčaram pa ramoncie liftaŭ?

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?